Lawines overleven: snelheid is geboden

Lawines zijn vaak dodelijk, maar niet altijd. Er zijn manieren om de overlevingskans te vergroten.

Wat moet je doen als je door een lawine wordt overvallen? Talloze Internetsites geven informatie en tips over lawinegevaar. De toeristische website over de Alpen (www.thealps.com) meldt dat negentig procent van alle lawines met menselijke slachtoffers door die slachtoffers zelf zijn veroorzaakt. Maar informatie over het vergroten van je overlevingskansen is ruimschoots beschikbaar.

Op de website van de BBC (www.bbc.co.uk) waarschuwt de US Forest Service dat je er nooit op mag rekenen dat je sneller kunt rennen dan een lawine valt. Wat je wel moet doen? Bekommer je niet om stokken en rugzak, aldus de diverse lawinesites. Probeer jezelf door zwembewegingen aan de oppervlakte te houden, en indien mogelijk naar de zijkant van de lawine te bewegen. Houd, als de lawine tot stilstand komt, je handen zo voor je gezicht dat je ruimte vrijhoudt om te ademen. Adem diep in, zodat je uitgezette borstkas die ruimte zo groot mogelijk maakt. En denk erom: geef de hoop niet op en geen paniek. Dat scheelt zuurstof en energie.

Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Dus: ga nooit alleen op stap, ga liever lopen dan skieën (ski's kunnen sneeuwlagen lossnijden), begeef je niet op hellingen waar al kleine lawines razen, en pas extra op na hevige sneeuwval of een temperatuursstijging, zelfs als het nog niet echt dooit. En vertrouw op je gevoel: als je denkt dat een helling onveilig zou kunnen zijn, ga er dan niet heen.

De echte lawine-survivaltoerist zorgt ook voor de juiste gadgets. Hij neemt opvouwbare sneeuwscheppen en -stokken mee, bijvoorbeeld de `emergency shovel deluxe', met een uitschuifbaar handvat dat een sneeuwzaagje bevat. Of een lichtgewicht, modern vormgegeven `avalanche beacon' waarmee elektronische signalen kunnen worden uitgezonden die, in geval van nood, zoeken en vinden vergemakkelijken. Onmisbaar is ook de lawine-airbag: een in een rugzak vastgemaakte kunststof ballon, die zich, als je aan een touwtje trekt, in enkele sekonden vult met een mengsel van stikstofgas en lucht. Honderdvijftig liter maar liefst, zodat de kans klein is dat je geheel wordt bedolven.

Daarna is snelheid geboden. Vijftien minuten houdt vrijwel iedereen het onder de sneeuw uit, maar tussen vijftien en 35 minuten sterven de meesten lawineslachtoffers door verstikking. Na 35 minuten zijn alleen nog mensen in leven die beschikken over een luchtgat naar de buitenlucht.

Als je ziet dat iemand door een lawine is overvallen, zorg dan dat je zo goed mogelijk met stokken of merktekens aangeeft waar je het slachtoffer voor het laatst hebt gezien. Luister goed of je hem of haar hoort, laat hulp halen en blijf zoeken tot de hulp arriveert. Overlevingskansen worden snel minder, maar het duurt een hele tijd voordat er helemaal geen hoop meer is.

    • Ellen de Bruin