Het kitsch-paradijs

Nergens vindt de liefhebber van kitsch zoveel rotzooi bij elkaar als in Amsterdam. Van nep-Barbies tot E.T.-lampjes en van soft seat wc-brillen tot porseleinen honden: het één is nog afzichtelijker dan het ander. Agenda zette een winkelroute uit voor lieden die niet van eigentijds en doorsnee houden.

Het is een mistige zaterdagmorgen en nog doodstil in Amsterdam wanneer ik op mijn fiets stap om weer eens een rondje langs mijn favoriete kitschwinkels te maken. Ik zoek nog een paar van die oranje vazen met kraterglazuur uit de seventies, een strakke ouderwetse ski-jas met van die felgekleurde banen en een aantal elpees om m'n Nederlandse meidenpopcollectie uit de jaren '80 te completeren. Mijn grootste wens van vandaag: eindelijk de al jaren bijna onvindbare Dolly Dots-poppen tegen te komen.

Ik heb me ernstig voorgenomen om me in te houden vandaag. De klachten van partnerlief dat het huis dichtslibt door mijn snel uitdijende kitschcollectie krijgen een dreigende ondertoon. Mijn Jezus- en sneeuwbollenverzamelingen werden nog getolereerd en de koektrommels met afbeeldingen van vorstinnen in de keuken ook. Maar sinds ik de levensgrote porseleinen hond, die ik nota bene niet eens zelf heb aangeschaft maar cadeau kreeg, een prominente plek in de woonkamer heb gegeven, merk ik dat mijn spullen steeds systematischer achter gordijnen, in kasten en andere minder prominente hoeken van het huis worden weggewerkt.

Amsterdam is een paradijs voor kitschliefhebbers. De hoofdstad is vergeven van winkels waar overdadige trash te krijgen is. En dan hebben we het niet alleen over de winkels die in de populaire funshopgidsen voorkomen, zoals Kitsch Kitchen, waar je felgekleurd huisraad vindt, en het onlangs geopende Kitsch Kitchen Kids waar nep-Barbies met hemelsblauw haar en fluorgele jurkjes worden verkocht. Of het geweldige Space Oddity, met de E.T.-lampjes en quartzhorloges van de Dukes of Hazzard. De kitschwinkels die níet in de fun-shopgidsen voorkomen, zijn nog veel leuker. Je moet er wel wat verder voor fietsen: de meeste bevinden zich buiten de grachtengordel. Verder moet je iets meer talent hebben om de echte van de leuke troep te kunnen onderscheiden, want de werkelijk afstotelijke kitsch is er in de meerderheid.

Omdat het nog zo vroeg is en de meeste winkels nog niet open zijn, begin ik mijn rondje in Amsterdam-Oost, het mekka van de kitsch, waar het 's ochtends vroeg al bruist. De tweedehandskledingzaak Humana aan de Middenweg biedt in de `trendhoek' appelgroene glittertruitjes en strakke fluor-oranje jurkjes die waarschijnlijk ooit toebehoorden aan hooggeblondeerde permanent-dames. Ik zie wel ski-jassen, maar vind donkerblauw en donkerrood wat braaf. Wel vind ik hier twee gloednieuwe Hello Kitty-zakdoeken! Dit stripfiguurtje, een soort Nijntje maar dan veel tuttiger en daarom leuker, was begin jaren '80 onder Nederlandse kinderen een trend en is nu vooral in Azië een enorme rage onder volwassenen. Vele warenhuizen daar hebben complete Hello Kitty-afdelingen, met tosti-apparaten, mousepads en rugzakken.

Maar het echte werk begint pas bij de Dappermarkt, die uitpuilt van de kitsch. Ik loop langs kraampjes waar witporseleinen, met goud en glitter bewerkte beren en enorme plastic bloemstukken uitgestald staan. Er zijn slips met tijgerprint en veel kant en grote plastic roze schalen voor één gulden. Wie op zoek is naar `soft seat' wc-brillen - bekleed met lichtroze skai en een geborduurde bloem erop - kan hier ook terecht.

Ik ga bijna door de knieën voor een nep-Rolex voor een geeltje, maar in Bangkok zijn ze veel mooier, prent ik mezelf in. Verlekkerd scharrel ik een tijdje rond in een erg duur winkeltje bij de markt waar ze eethoeken bekleed met nep-Versace-stof verkopen. Het pronkstuk hier is een bar van blauwig parelmoer, maar het zou toch iets te ver gaan om die thuis neer te zetten. Bij een kraam met plastic bloemen bezwijk ik voor een plastic pompstationboeket met zilverpapier aan de achterkant. Dit is dan ook wel heel bijzonder: het bevat gipskruid en tulpen met doorns. En dat voor een riks!

De ruiker voldoet precies aan de eisen van de kitsch-fanaat. Het is lelijk en door die lelijkheid weer mooi en door zijn absurditeit absoluut verrassend. Je komt niet snel iemand tegen met eenzelfde boeket. Zoals het echte kitsch betaamt, neemt het je mee terug in de tijd: de tijd dat het doodnormaal was een écht pompstationboeket mee te nemen als je in een andere stad op visite ging. Het zal niet misstaan in mijn kitschverzameling, waarvan bezoekers die thuis een Ikea-inrichting hebben nogal eens schrikken. Ze begrijpen niet dat houden van kitsch een alomvattende way of life is waarbij de grenzen tussen verantwoorde en onverantwoorde stijl vervagen. Onbegrijpelijk vinden ze ook mijn uitleg dat mijn voorliefde naar die kitschvoorwerpen uitgaat juist omdat je ze bij anderen niet snel ziet en ze veelal hun charme verliezen wanneer dat wel gebeurt, zoals religieuze kitsch.

Na de markt ga ik nog even langs Alkan in de Javastraat. Hier verkopen ze glimmend servies en van die Jordanese synthetische beddenspreien met roezen. Bij de kassa hangt een geweldige klok, met een reliëfposter van poezen erin. Mooi, over een cadeau voor mijn volgende verjaardag hoeft niet langer te worden nagedacht.

Intussen ontwaakt Amsterdam en wordt het druk in de winkelstraten in oost. Tijd om naar het westen te fietsen, waar verscholen in rustige woonwijken nog meer leuke winkels te vinden zijn. De Kringloopwinkel vlakbij het Amstelstation, nog ouderwets rommelig en bomvol leuke spullen, is absoluut een bezoek waard. Hier komt mijn draagbare oranje pick-up vandaan die op batterijen werkt en in de zomer meegaat naar het strand. Ze hebben veel platen, maar helaas geen Nederlandse meidengroepen. Wel kom ik een Donna Summer tegen die ik nog miste. En wat een pech! Een man kaapt een jaren '70-rolgordijn met groene en gele bloemen voor m'n neus weg.

Aan het eind van de Kinkerstraat bij Juttersdok, een winkel waar zwerfjongeren werken en ze nog in kwartjes en guldens rekenen, zie ik een kapotte flipperkast van de Hulk. Ik kijk bij de platen en de boeken, maar zo'n topper als die ik er ooit vond, een Aerobic Dancing-doe-het-zelf-boek met grappige plaatjes van ijverige mensen in asymmetrische balletpakken, zie ik er niet. Alleen oninteressante reisgidsen en van die akelige romans over hartzeer aan de Rivièra.

Bij de volgende stop, het enorme tweedehands warenhuis `De 2de ronde', vlakbij de Westergasfabriek, ga ik eveneens snel door de boeken. En ze hebben er een indrukwekkende collectie boeken over het koningshuis, waarvan ik de meeste al heb. Ik vind er de gekraterde vazen die ik zoek, maar deze zijn niet lelijk genoeg. Wél koop ik twee glazen van Miss Petticoat, een fake Hollie Hobbie voor een paar kwartjes, met de tekst Ich liebe dich.

Inmiddels zwerf ik al zo'n vijf uur rond en begin ik genoeg te krijgen van platenbakken vol Vader Abraham- en James Lastplaten en boekenkasten vol verpleegstersleed. Ik ga tot besluit nog even naar het centrum, waar zich het allerbeste, meest overweldigende en bovendien kleinste campwinkeltje bevindt: Chique de Friemel. Hier vind je de mooiste felgekleurde fifties-spullen en andere leuke trash voor weinig geld. Koekblikken van lachende filmsterren staan naast een glas van onze Anton Geesink in beter tijden. Om mijn Barbie-verzamelende geliefde bij thuiskomst gunstig te stemmen, koop ik er een Barbie-sportwagen van het type Corvette. Want tegen alle bedoelingen in kom ik toch weer thuis met een volle tas en zonder de dingen die ik zocht.

Het valt mee: er is niemand aanwezig als ik thuiskom, zodat ik alles snel een plek kan geven en mijn aanwinsten minder opvallen. De plastic tulpen met doorns belanden in een van de kratervazen op de vensterbank en de Miss Petticoat-glazen in de keukenkast, naast de Heilige Communiebordjes, plastic servies opgesierd met papegaaien en bekers met crossmotoren. De Hello Kitty-zakdoeken komen in de hemelsblauwe badkamer naast de dino's, trollen en Power Rangers.

Het cadeau, de Barbiecorvette, valt gelukkig zeer in de smaak en krijgt als enige een prominente plaats in de woonkamer.