De grote handen van een wereldkeeper in spe

Koploper Feyenoord won gisteravond op eigen veld met 1-0 van hekkensluiter RKC. De Poolse doelman Jerzy Dudek (25) keerde twee schoten en zeven terugspeelballen. Met dank aan de solide defensie van Feyenoord.

Jerzy Dudek toont zijn grote handen in de wandelgangen van de Kuip. Handen van een voormalige Poolse mijnwerker. Alleen ontbreekt de gouden trouwring. Die werd vorige maand gestolen in een Turkse kleedkamer tijdens een oefenwedstrijd van Feyenoord. Volgens een bericht in de Feyenoord Krant is de ring verkocht aan een juwelier, die het sieraad vervolgens heeft omgesmolten. Dudek kijkt ontsteld als hij het bericht verneemt. ,,Gelukkig zijn de dieven gepakt en hopelijk kunnen ze mijn horloge en mijn creditcards nog opsturen.''

De grote handen van Dudek maken veel indruk bij de Nederlandse voetbalkenners. Hij vangt de meeste ballen klemvast en beschikt over een snelle reflex en een acrobatische sprongkracht. Volgens zijn keeperstrainer Pim Doesburg kan de minst gepasseerde doelman van de eredivisie uitgroeien tot een internationale sensatie. ,,Als hij geen wereldkeeper wordt, weet ik het niet meer'', zegt Doesburg met zijn schorre stem. ,,Hij kan een tweede Tomaszewski worden.''

Jan Tomaszewski was in de jaren zeventig doelman van het Poolse nationale elftal. Met een serie onwaarschijnlijke reddingen was hij in het najaar van 1973 de held van Wembley, waar het favoriete Engelse elftal zich niet wist te plaatsen voor het WK van 1974. Tomaszewski werd bij terugkeer in Polen als een nationale held ontvangen. Dudek kan het zich niet meer herinneren; hij was een half jaar eerder geboren. Hij kent alleen de videobeelden van zijn beroemde landgenoot. ,,Ik moet nog veel leren om op hetzelfde niveau te komen als Tomaszewski'', zegt hij bescheiden.

De grote handen van Dudek kwamen hem goed van pas toen hij als leerling-mijnwerker in zijn woonplaats Knurow onder de grond ploeterde. In tegenstelling tot zijn vader Andrzej, die dertig jaar in de mijnen werkte, hoefde Jerzy slechts een paar meter onder de grond. Hij hoefde niet te boren maar hij voerde reparaties uit. ,,Toch was het vreselijk werk'', zegt hij in een vraaggesprek met het Algemeen Dagblad. ,,Als ik geen voetballer was geworden, had ik niet beter geweten. Ik heb geluk gehad.''

Om niet in zijn vaders voetsporen te hoeven treden, legde Jerzy Dudek zich toe op de voetbalsport. Eerst als linksback, later als doelman, want de slechtste veldspeler wordt ook in Polen onder de lat geplaatst. Hij begon zijn sportieve loopbaan bij Concordia Knurow en verdiende daarna een contract bij Sokol Tychy. In de zomer van 1996 verhuisde hij naar Feyenoord, nadat de Rotterdamse zakenman Jan de Zeeuw hem bij een oefenduel op Woudenstein aan het werk had gezien.

Volgens Dudek leidde zijn vertrek naar het buitenland tot een nationale discussie op de Poolse televisie. Velen pleitten tevergeefs voor een overgang naar Widzew Lodz. Dudek: ,,Dezelfde mensen willen dat ik nu voor het Poolse elftal kies en niet voor Feyenoord, maar ik doe precies wat ik zelf wil en Feyenoord is momenteel het belangrijkste.''

In een tijdperk dat profvoetballers steeds vaker van club wisselen, voert Feyenoord een consistent keepersbeleid. In de laatste 35 jaar stonden slechts vijf `vaste' keepers tussen de Rotterdamse palen. Eddy Pieters Graafland, Eddy Treytel, Joop Hiele en Ed de Goey waren populair in de Kuip. Sinds de zomer van 1997 verdedigt Dudek het doel van Feyenoord. Hij begon als reservekeeper en stond in de schaduw van De Goey. Toen de eerste doelman in de zomer van 1997 naar Chelsea vertrok, werd Dudek zijn logische vervanger.

Doesburg was overtuigd van zijn mogelijkheden. ,,In het begin had hij problemen om zijn nervositeit te onderdrukken. Jonge keepers hebben het nu eenmaal moeilijk in een hectische sfeer. Gelukkig heeft hij zich fantastisch ontwikkeld. Sommige mensen zeggen dat hij niet rechts kan trappen, maar welke keeper is nou puur tweebenig? Ik kon vroeger niks met links. Niemand die het zag, want in mijn tijd kon je gelukkig nog een terugspeelbal in je handen pakken.''

De grote handen van Dudek werden gisteravond nauwelijks opgewarmd in de wedstrijd tegen RKC. Hij kreeg twee schoten op doel en zeven terugspeelballen. Zes keer plukte hij een hoge bal uit de lucht. Nee, voor een stijlvolle actie van Dudek hadden we de verkeerde avond uitgekozen. Tegen PSV kreeg hij afgelopen zondag meer te doen. Hij ging niet helemaal vrijuit bij de tegentreffer van Van Nistelrooy. Een van zijn spaarzame foutjes. ,,Ik heb misschien geen zwakke punten, maar ik kan met alles nog beter worden'', zegt Dudek in vrijwel vlekkeloos Nederlands.

Doesburg roemt de leergierigheid van zijn pupil. Volgens de keeperstrainer, bekend om zijn scheldkanonnades met De Goey, valt er tegenwoordig geen onvertogen woord tijdens de oefeningen. ,,Met zo'n rustige knul hoef ik echt geen grote mond op te zetten. Ik moet hem eerder afremmen dan stimuleren. Ik wou dat ik vroeger zo rustig was geweest.''

Doesburg is gecharmeerd van Dudeks sobere stijl. Alleen op de training wil hij nog wel eens showmatig te werk gaan. Dudek heeft plezier als hij de cynische reactie van Doesburg in herinnering roept: `Mooie redding voor de fotografen'. Doesburg kan er ook om lachen en roemt ten slotte het karakter van de Poolse volksjongen. ,,Hij heeft veel kwaliteiten buiten het veld. Hij heeft fatsoensnormen. Kijk maar hoe hij zijn ouders in de watten legt. Een echte heer. Waar maak je dat tegenwoordig nog mee in de voetballerij?''