Raadsels van Shepard rond vliegtuigongeluk

Ik wist niet dat de Amerikaanse toneelschrijver uit het Wilde Westen, Sam Shepard (1943), zo door Beckett en vooral zijn Wachten op Godot was beïnvloed. Hij is weleens vergeleken met een cowboy die Peter Handke onder zijn zadel meedroeg, maar dat hij ook Beckett in zijn ransel meezeulde, nee. Het Haagse gezelschap De Theatermakers speelt een van de allervroegste stukken van Shepard, De Moeder van Icarus. Mooie titel; iedereen weet dat het zijn vader Deadalus is die met zijn zoon op vleugels van was en veren uit het labyrint ontsnapt. Icarus vliegt echter te dicht naar de zon, en stort in zee.

Na het zien van De Moeder van Icarus ben ik over haar echter niets te weten gekomen. Wel intrigeert dit stuk van Shepard, zeker voor wie werk van hem kent als True West, Buried Child en het filmscenario voor Wenders' meesterwerk Paris, Texas.

Ik vraag me af of het gezelschap De Theatermakers wel de juiste acteurs en actrices bezit voor Shepard, en, zo niet, of het daardoor komt dat het geheim uit De Moeder van Icarus nergens beklemmend wordt. Vijf jongelui liggen, na een copieuze barbecue uitgevloerd op het grasveld, te staren naar de avondlucht. Straks schittert er een vuurwerk langs de hemel. Daarop is het wachten. Maar dan verschijnt een straaljager die, zoals de naam `Godot' van Beckett, een keten van raadsels, verwarringen en ruzies veroorzaakt. Wie is Godot, wie is de piloot in de straaljager? En wat betekent de condensstreep die hij trekt? De twee vrouwen maken een wandeling langs zee, waar ze in de waan leven dat die straaljager als een reusachtige vogel hen verleidt. Dan blijkt het toestel neergestort. Of niet. Aan het eind horen we het geruis van de zee, meeuwengekrijs. De vrouwen zijn ontroostbaar.

Hier zijn te veel vragen onbeantwoord, en dat is onplezierig. Twee acteurs waren de hele tijd in de weer met rooksignalen. Hebben zij het vliegtuig misleid? Dat is al te indiaans-primitief. De vijf spelers, in de regie van Saskia van Delft, misten het geheim van de intrigerende acteur. Hun tekstbehandeling klonk uit het hoofd geleerd, te stuurs, hakkende handen in de lucht, veel roepen om niks. Ik zocht vergeefs naar een sleutel om te achterhalen wat de acteurs met de voorstelling wilden vertellen. Werd de straaljager bestuurd door een zogenaamde `letterpiloot' die tekens in de lucht schrijft? Ik denk dat de regie eerst het geheim had moeten blootleggen, en daarna weer verhullen. Het was of de spelers de kern misten en per zin acteerden. Dat is niet de goede methode.

Voorstelling: De Moeder van Icarus van Sam Shepard door De Theatermakers. Vertaling: Kitty Verrips. Regie: Saskia van Delft. Spelers: René Vernout, Jacqueline van de Geer, e.a. Gezien 17/2 Theater aan het Spui, Den Haag. Te zien t/m 27/2 aldaar. Aanvang: 12.45.

Inl.: (070) 346 52 72.