Kosovaren geven hoop op Navo-acties op

Scepsis en desinteresse domineerden gisteren de stemming in Kosovo: al afgelopen zaterdag, toen Rambouillet bij gebrek aan een akkoord werd verlengd, was duidelijk dat de NAVO de Serviërs niet zal bombarderen.

Op het hoofdkwartier van het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK zeiden commandanten en soldaten deze week dat het misschien niet zo'n gek idee is dat het UÇK zich omvormt tot een lokale politiemacht. Tien procent in die nieuwe politiemacht zou dan Servisch moeten zijn, negentig procent Albanees, in overeenstemming met de etnische verdeling van de bevolking van Kosovo. Dat zal wel goed gaan, zeiden de soldaten, één Servische politieman op negen Albanezen: ,,Als ze ons maar iedere dag een nieuwe Serviër geven.''

De UÇK-strijders lachten hard. Want het UÇK, zeggen ze, zal nooit iets anders worden dan wat het nu is: het leger van de Albanezen in Kosovo.

Over het tweede – en belangrijkste – probleem maakten ze geen grappen: de onafhankelijkheid van Kosovo op termijn, na een referendum over drie jaar. ,,Als onze delegatieleden akkoord gaan met minder dan dat, worden ze in Kosovo doodgeschoten'', zei Suleyman Selimi, inmiddels sinds kort de hoogste generaal in het UÇK. En de lokale commandanten zeiden het hem na: het was onafhankelijkheid, of niks. Beslisten de Albanese delegatieleden in Rambouillet anders, dan waren ze `verraders'.

De Albanese delegatie in Rambouillet nam geen risico. Ze zal het akkoord, met daarin een vage formulering over `het raadplegen' van de bevolking in Kosovo na drie jaar, tekenen, maar moet het eerst aan de Albanezen zelf voorleggen, want de UÇK-commandanten en de bevolking moesten worden `geconsulteerd'. Ze hebben er twee weken de tijd voor.

In de Albanese cafés en in de straten van Priština was gisteren niets meer over van de opgewonden stemming die zaterdag nog heerste, toen de eerste deadline voor de onderhandelingen afliep. Gisteren om drie uur, toen het doek viel over de conferentie van Rambouillet, was er in Priština nauwelijks aandacht voor nieuws uit Frankrijk. De Albanese burgers hebben hun hoop op onmiddellijk NAVO-ingrijpen verloren, zeggen ze, omdat de dreigementen van vorige week, dat de Serviërs gebombardeerd werden als ze een akkoord blokkeerden, loos waren gebleken. ,,We moeten nu maar doorvechten, tot het eind, ook als we de steun van Amerika en Europa kwijt zijn'', zegt Misim Nesusta (23), rechtenstudent, in café Dona. Er zijn ook Albanezen die vinden dat hun delegatie gewoon had moeten tekenen. Dan had de NAVO nu eindelijk kunnen ingrijpen in Kosovo.

Maar volgens Basri Musmurati, lid van het dagelijks bestuur van de Albanese Democratische Beweging, is het heel goed dat is besloten om eerst in Kosovo te overleggen. De leider van zijn partij, die nauwe banden onderhoudt met het UÇK, is de schrijver Rexhep Qosja. Qosja leidde de Albanese delegatie in Rambouillet. Musmurati: ,,Onze vertegenwoordigers moeten in Kosovo praten met hun eigen achterban, met elkaar, en ze moeten de overeenkomst uitleggen.''

Maar het akkoord zoals het er nu in concept ligt, zal volgens Musmurati door de Albanezen niet worden geaccepteerd. Van het UÇK kan geen politiemacht worden gemaakt. Want zolang Miloševic president is, zal de strijd in Kosovo doorgaan, zegt hij, ook als er wel een akkoord komt en de NAVO daarop gaat toezien. ,,Miloševic is niet te vertrouwen. We hebben een leger nodig om ons te beschermen.'' En de onafhankelijkheid móet worden gegarandeerd in de overeenkomst. ,,Maar ik denk dat Amerika onze delegatie beloften heeft gedaan die niet openbaar kunnen worden gemaakt. Daarom ben ik wel enigszins optimistisch over de afloop.''

Musmurati verwacht dat de UÇK-leiders de komende twee weken gebruiken om hun positie in Kosovo te versterken. ,,In Rambouillet had de UÇK-vertegenwoordiger de leiding. Die rol zullen ze nu ook thuis gaan bevestigen. Het UÇK is de belangrijkste factor geworden in Kosovo.'' Volgens Musmurati waren de onderhandelingen alleen al daarom succesvol. ,,De internationale gemeenschap, de Serviërs en de andere partijen in Kosovo nemen het UÇK nu volledig serieus.''

,,En misschien'', zegt Musmurati, ,,zullen de gevechten in Kosovo de komende weken zo uit de hand lopen dat de NAVO wel zal moeten ingrijpen.'' Nee, natuurlijk hoopt hij niet op hevige strijd. En de internationale gemeenschap is er volgens hem al van doordrongen wie in Kosovo schuldig is aan de oorlog en het bloedvergieten. Maar toch. In twee weken, denkt Musmurati, kan er veel gebeuren.