Koerdische moederkloek

Als je vanuit Brussel naar het rustieke Denderleeuw rijdt, denk je geen enkel moment dat dit Belgische gehucht het hart en hoofd huisvest van miljoenen Koerden over de hele wereld. In dit dorpje liggen sinds 1995 de studio's van de Koerdische Satellietzender Med-tv. Op dit moment de enige televisiezender ter wereld die in het Koerdisch uitzendt. Dagelijks straalt Med-tv, via een Londense omweg, achttien uur lang beelden de ether in en moet de zender in de toekomst 24 per dag te volgen zijn. Tot kort voor zijn arrestatie in Kenia, nam Koerdenleider Abdullah Öcalan er geregeld per telefoon deel aan paneldiscussies.

De programma's worden gemaakt door vrijwilligers die zonder morren meer dan 12 uur per dag doorbrengen in de studio's. En dat gaat in ploegen 24 uur per dag door. Niemand krijgt betaald. Als er iets gekocht moet worden, ook al gaat het maar om een gloeilamp, wordt er een plan opgesteld en ingediend bij de leiding die haar commerciële activiteiten heeft ondergebracht bij productiemaatschappij Roj nv.

De personele onderbezetting leidt soms tot situaties waarbij de cameraman tevens het geluid doet en de presentatoren niet alleen hun eigen teksten schrijven maar ook het filmmateriaal afmonteren. De zender verklaart haar inkomsten te genereren uit de verkoop van commerciële zendtijd, merchandising en donaties van kijkers uit de hele wereld. Daarnaast ontvangt Roj nv gelden uit diverse charitatieve fondsen.

De medewerkers verklaren onomwonden PKK-aanhangers te zijn. Dat bleek afgelopen week weer eens toen, naar aanleiding van de arrestatie van Öcalan, in een uitzending openlijk werd opgeroepen tot geweld tegen de Turkse staat. In reactie daarop, riep de Belgische minister van Binnenlandse Zaken, Luc van den Bossche afgelopen maandag enkele medewerkers van het station bij zich op het matje. Van den Bossche zei het niet te dulden dat de Koerden hun strijd tegen de Turken in zijn land uitvochten. Hij kan echter moeilijk tegen Med-tv optreden, omdat het station werkt met een Britse licentie.

Er zijn vaker spanningen tussen Med-tv en België. Twee jaar geleden verklaarde de Belgische justitie dat Med-tv zich zou financieren met de opbrengsten uit criminele activiteiten. Na een ruwe inval van justitie bij Roj nv en de Med-tv studio's in oktober 1997, werden vijf personen anderhalve maand lang vastgehouden in het kader van een justitieel onderzoek. Nadat de zaak tot het Hoog Gerechtshof werd uitgeprocedeerd, werden vier personen vrijgesproken en een vijfde het land uitgezet omdat hij geen verblijfsvergunning had.

De redacteuren bij Med-tv zeggen inmiddels gewend geraakt te zijn aan de diverse beschuldigingen. Volgens hen wordt de zender al jaren door Turkije gedwarsboomd omdat Med-tv voor het eerst in de geschiedenis de Koerden een stem geeft. ,,De Turkse Staat zet andere regeringen onder druk om ons monddood te maken'', zegt een redacteur die anoniem wil blijven. ,,Alsof dat niet genoeg is heeft Turkije meerdere malen krachtige stoorzenders ingezet om onze uitzendingen te jammen. Maar wat zij ook proberen, deze stem zullen zij nooit meer tot zwijgen brengen.'' De onware geschiedenis van de Koerden dient opnieuw gereconstrueerd te worden, zeggen zij. De zender ziet voor zichzelf niet alleen een rol weggelegd als medium om nieuws weer te geven, maar fungeert ook als een soort mega-opvoeder, een moederkloek waar alle veertig miljoen Koerden zich onder kunnen scharen, ondanks hun enorme verschillen.

Naast de bijtende kritiek op de westerse steun aan Turkije en haar afzijdigheid met betrekking tot de oorlog in Noord-Koerdistan, zoals de nieuwslezers Zuid-Oost Turkije steevast noemen, kenmerken de reportages van Med-tv zich door de nuchterheid waarmee ellende wordt beschreven. Het levert daardoor interessante beelden op van de andere kant van een oorlog uit een gebied waar zo weinig informatie vandaan komt.

Med-tv via Hotbird 4, 10.853 Mhz., 13 graden oost. Website: www.ib.be/med