`Half geslaagd, dus niet mislukt'

Vele ministers wrongen zich gisteren in Rambouillet in alle beschikbare bochten om de indruk van een mislukking te voorkomen. `Rambouillet is half geslaagd, dus niet mislukt.'

Diplomaten laten zich soms ontvallen wat ze bedoelen. Hubert Védrine, de `chef de la diplomatie française', kondigde gisteren na zeventien dagen Kosovo-onderhandelingen met enige zwier ,,de akkoorden van Rambouillet'' aan. Een paar pertinente vragen later sprak hij over ,,een ontwerp interim-akkoord''. Dat is waarschijnlijk wat Rambouillet echt heeft opgeleverd.

Nadat de slotverklaring door de co-voorzitters van de conferentie, de ministers Cook en Védrine, was afgewikkeld, deden Amerikanen, Fransen, Britten en Italianen, allen lid van de Contactgroep, ieder in een eigen hoek moeite om de verdiensten van deze moeizame vredestherapie aan de man te brengen. Vorige maand was er niets dan bloedvergieten, nu zijn de partijen in gesprek, onderstreepte de één. De dreiging van NAVO-acties blijft gelden, verzekerde een ander.

,,U bekijkt dit gecompliceerde onderhandelingsproces veel te zwart-wit'', betoogde woordvoerder James Rubin, nadat zijn minister Madeleine Albright haar best had gedaan de notie van een échec te weerleggen. Zij was zich ongetwijfeld bewust van wéér een weggepoetst ultimatum. Rubin had meer vrijheid de verdiensten van his master nog eens extra aan te zetten. ,,De Serviërs hebben een heel politiek akkoord geslikt. Zo ver zijn we nog nooit geweest. We zitten midden in een proces. Dat is belangrijker dan of er nu wel of niet geweld wordt ingezet.''

Het is moeilijk te zeggen wat Christopher Hill na dit vuurwerk nog tot openhartigheid aanzette. Amerika's bemiddelaar leek eerder het herlevend optimisme te willen dempen dan uit te zijn op versterking van zijn reputatie. ,,Er is nog een lange weg te gaan.'' Hij toonde zich verheugd weg te mogen uit Rambouillet, al had hij er beter gegeten dan in Priština, waar hij binnenkort wel weer zou opduiken. ,,Niet voor m'n plezier.''

Hill was niet de enige die sprak over `erg moeilijke en ingewikkelde' gesprekken. Het zwartepieten tegen Belgrado leek iets minder in de mode, al hadden volgens Albright de Serviërs de geboden kansen niet gegrepen. Voor de Amerikanen was een belangrijk punt dat de Kosovaren in principe bereid zijn het pakket na `democratische' raadpleging van de achterban te tekenen. Er is dus zeker werk aan de winkel voor Hill in Belgrado, waar president Miloševic vorige week geen tijd voor hem had.

Hill zei in principe alleen naar Frankrijk terug te komen als er een akkoord getekend kan worden. ,,Er is een idee van een deadline, 15 maart is genoemd. Ik wil geen tweeëneenhalve week Rambouillet meer. Intussen moeten we zien het staakt-het-vuren overeind te houden. Er wordt op dit ogenblik gevochten.''

Europees commissaris Hans van den Broek, bij de EU verantwoordelijk voor externe betrekkingen, zag niet alleen bij de Serviërs reserves: de Albanezen staan op een referendum na de interim-periode van drie jaar. Dat referendum is niet voorzien, zei minister Védrine met zo veel woorden. Bovendien heeft Kosovo nog steeds grote moeite met de verlangde inlevering van de wapens door het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK. De Serviërs gaan niet akkoord met karakter en samenstelling van de voorgestelde vredesmacht. Minister Albright herhaalde dat Washington staat op een ,,door de NAVO geleide macht, waar eventueel anderen aan kunnen meedoen'', zoals de Russen doen in Bosnië.

Al met al ,,is er nog geen sprake van winnaars of verliezers'', meent Van den Broek. ,,Beide kanten hebben bedenkingen. Het positieve is dat het proces verder is gebracht. De Serviërs hebben vele pagina's over de civiele autonomie van Kosovo laten passeren zonder bezwaar aan te tekenen. Ze hebben wel veel vragen. De Serviërs hebben geen haast. Zij zijn nu eenmaal geen demandeurs van een akkoord.''

Op 15 maart gaat het officieel over `implementatie van het bereikte principe-akkoord'. In werkelijkheid moet de militaire ruil – vredestroepen tegen ontwapening van het Kosovo Bevrijdingsleger – nog worden geregeld.

Wat zeker lijkt is het afscheid van Rambouillet. De vergulde gevangenis in het veertiende eeuwse kasteel op zestig kilometer van Parijs heeft de onderhandelingsdelegaties niet van hun stuk gebracht. Het is nog onduidelijk of het de volgende keer gewoon de vrolijker hoofdstad aan de Seine wordt, of een nog meer afgezonderde militaire installatie elders. Dayton was ook geen pretpark.