Einde aan de `schande van de deling'

De Zuid-Koreaanse president Kim Dae-jung wordt geprezen om zijn doortastend optreden in de economische crisis. Wat hij echt wil bereiken, is een einde aan de deling op het Koreaanse schiereiland.

Voetje voor voetje schuifelt de 74-jarige Kim Dae-jung in zijn presidentiële paleis de zaal met wachtende journalisten binnen. Ter gelegenheid van zijn aantreden een jaar geleden, zal hij via de televisiecamera's zijn volk toespreken. Een aantal journalisten mogen vervolgens ook enige vragen aan hem stellen, zo staat in het programma.

Alleen als Kim Dae-jung loopt, blijkt zijn hoge leeftijd. Eenmaal gezeten steekt hij van wal met vastberaden peptalk voor het vermoeide volk, dat is getroffen door een economische crisis. De Koreanen hebben ,,moed, patriottisme en toewijding getoond'', waardoor de ,,wanhoop van het afgelopen jaar is overwonnen''.

De crisis was juist voor Kims aantreden uitgebroken en had zijn voorganger gedwongen de hand op te houden bij het Internationale Monetaire Fonds (IMF) voor noodleningen. ,,Toen de crisis begon, was het buitenland sceptisch over Korea. Nu erkennen ze onze prestaties'', zegt Kim. Zozeer zelfs dat die buitenlanders ,,nu willen weten hoe wij, Koreanen, dit hebben gepresteerd''. Ook al zullen er nog harde tijden komen, met stijgende werkloosheid, de Koreanen hebben inmiddels getoond ,,elk probleem aan te kunnen''.

Bij al deze aanmoedigingen blijft Kims gezicht onbewogen. Hij toont geen enkele emotie. Hij is geen opruiend demagoog, maar geeft slechts de indruk van een vastberaden en deugdzame leider van en voor het volk. Strak kijkt hij de camera in. Slechts sporadisch zakken zijn ogen even naar zijn tekst, óók tijdens de op de tv-toespraak volgende vragenronde die geheel geregisseerd blijkt te zijn. Eén buitenlandse journalist steekt nog enthousiast zijn hand op om ook iets te kunnen vragen, maar hij wordt volkomen genegeerd.

Deze `deugdzame leider' Kim Dae-jung was een omstreden politicus toen hij een jaar geleden aantrad. Een leven lang voerde hij fel oppositie tegen militaire regimes, die hem het liefst als een gevaarlijke communist afschilderden. Bovendien komt hij uit een regio die door eerdere Zuid-Koreaanse leiders lang achter was gesteld. Kim Dae-jung bleek echter geen communistische radicaal te zijn. Wél wil hij verzoening met het communistische noorden, neergelegd in zijn zogenoemde `zonneschijnbeleid'. En ook trad hij doortastend op in de economische crisis die hij ongevraagd op zijn bord kreeg. Kims regering werkt actief samen met buitenlandse adviseurs en krijgt daarvoor veel lof. Hij haalde bij de verkiezingen eind 1997 maar een nipte overwinning; nu steunt het grootste deel van de bevolking hem. Kim kan het tijdens zijn televisieoptreden vandaag niet nalaten zelf de populariteitscijfers even aan te halen: ,,Ruim 80 procent van de bevolking staat achter mij.''

De veranderingen die Kims regering heeft gebracht, worden weerspiegeld in twee simpele cijfers. Het aantal traangasgranaten dat de politie het afgelopen jaar tijdens demonstraties heeft afgevuurd, ligt op 3.400. Een jaar eerder lag dit cijfer onder zijn voorganger nog op 130.000. Terwijl er nu sprake is van een economische crisis en bedrijven veel werknemers ontslaan, zijn onrust en demonstraties verminderd omdat Kim ook de grote bedrijven aanpakt en meer aandacht heeft voor vakbeweging en sociale voorzieningen.

Een tweede cijfer dat licht werpt op Kims beleid, is het aantal van 3.317 reizigers naar Noord-Korea afgelopen jaar. Dat wil zeggen dat er in één jaar tijd meer mensen de noodzakelijke vergunning kregen om naar het noorden te reizen dan in de totale periode van tien jaar voor Kims aantreden. Over al die jaren komt het totaal slechts op 2.407. Daarnaast zijn er het afgelopen jaar nog eens meer dan tienduizend Zuid-Koreanen via de strak georganiseerde toeristenreizen naar de bergen van Kumgang in het noorden gereisd.

Symbolisch voor de reizen naar Noord-Korea zijn de activiteiten van Chung Ju-yung, de stokoude oprichter van het Hyundai-concern, wiens geboortegrond in het noorden ligt. Chung bezocht het noorden het afgelopen jaar drie keer om zakelijke samenwerking op te zetten. Een keer nam hij als geschenk een hele karavaan vrachtwagens mee, geladen met koeien voor het hongerlijdende noorden. In december zei Chung dat hereniging in drie jaar mogelijk moet zijn.

Kim moet zich noodgedwongen richten op de economische crisis, maar wat hij echt wil bereiken, is hereniging van het Koreaanse volk. Alle ideologische stokpaardjes uit de Koude Oorlog over verderfelijk communisme in het noorden zet hij daartoe opzij. Hij doet geen enkele uitspraak over de politieke aard van het noordelijke regime, het enige dat telt is dat het ook Koreanen zijn. Omdat in noord en zuid dezelfde Koreanen wonen, moeten beide delen samenwerken. Het achterlaten van een verdeeld Korea zou voor Kims generatie ,,een onuitwisbare schande'' zijn tegenover het nageslacht, zoals hij ooit zei.