Stabiliteitsforum kan weg banen in woud van regels

Het stabiliteitsforum waartoe de zeven grootste industrielanden dit weekeinde besloten, heeft, naast zijn andere opdrachten, een belangrijke taak: orde brengen in de chaos van regelgeving voor de financiële markten.

`Stabiliteit' is hard op weg het modewoord te worden van de jaren negentig. Het stabiliteitspact werd twee jaar geleden beklonken tussen de deelnemende landen aan de euro, met als doel om via een systeem van supervisie en straf de overheidsbegrotingen binnen de perken te houden. Bij dat pact zou, zo was het volgende idee, ook een stabiliteitsraad moeten horen van politieke vertegenwoordigers van die landen, als tegenhanger van de Europese Centrale Bank op monetair gebied. Die raad heeft weliswaar een andere naam gekregen, en heet nu de euro-11 raad, maar hij is er wel van gekomen.

Sinds het afgelopen weekeinde kan de wereld nu ook een stabiliteitsforum tegemoet zien. Het idee is uitgewerkt door Bundesbank-president Hans Tietmeyer, die daar vorig jaar september van de G7-bijeenkomst de opdracht toe kreeg. Afgelopen weekeinde werd het unaniem aangenomen door de G7, die samenkwam in Bonn.

Volgens plan zullen vertegenwoordigers van ministeries van Financiën, centrale banken, organisaties van toezichthouders op de financiële wereld en multilaterale organisaties zoals het Internationale Monetaire Fonds tweemaal per jaar samenkomen, onder voorzitterschap van de directeur van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB), Andrew Crockett. Dat zal gebeuren bij de BIB in het Zwitserse Bazel, waar het forum ook een secretariaat krijgt.

Wat gaan het forum precies doen? Dat is nog niet helemaal duidelijk, de eerste bijeenkomst moet nog plaatsvinden. Maar de taakomschrijving duidt er op dat het forum moet bijdragen aan het scheppen van orde in de chaos.

Die chaos heeft twee gedaanten. Allereerst is er de dagelijkse toestand op de wereldwijde financiële markten, die met name door veel politici als een chaos wordt ervaren. Koersen van aandelen, valuta's en obligaties gaan per seconde op en neer, en schijnbaar ongerelateerde gebeurtenissen aan weerskanten van de wereld oefenen van tijd tot tijd grote invloed op elkaar uit. Dat circus kent een enorm aantal deelnemers: overheden, bedrijven, banken, beleggingsfondsen, verzekeraars, speculanten, die alle met eigen beweegredenen het spel van vraag en aanbod naar kapitaal meespelen. De orde wordt aangebracht vanuit het beleid, voorzover dat mogelijk is: centrale banken bepalen de rentetarieven op de geldmarkt, wisselkoersen kunnen aan een regime worden onderworpen of met steunaankopen gestuurd, beurzen stopgezet als de koersen door het ijs zakken. Maar over het algemeen trekt de markt zich daar niet veel van aan, zoals de laatste anderhalf jaar andermaal bleek. En de ongerustheid groeit als bewegingen op de financiële markten repercussies krijgen voor de reële economie: tot devaluatie gedwongen munten, stijgende of sterk dalende rentevoeten en vermogenseffecten uit de aandelenbeurzen.

De andere chaos waar het forum zich over zal buigen heeft daar rechtstreeks mee te maken. Anders dan zelf proberen markten te beheersen en te begrijpen, kan aan de spelers van bovenaf een set van spelregels worden opgelegd. Overheden, als vragers van kapitaal, dienen zich in Europa te houden aan het Stabiliteitspact, en het IMF heeft een standaard voor openbaarheid en betrouwbaarheid van financiële informatie van overheden opgesteld, en werkt daarnaast aan regels waaraan landen moeten voldoen willen die zich in kwalificeren voor snelle financiële hulp. Banken kampen met standaards van nationale regelgevers, van de BIB zelf, van de Europese Unie. Verzekeraars staan onder toezicht en effecteninstellingen ook. Elke groep van spelers heeft zijn eigen regelgevers, toezichthouders en overkoepelende toezichthouders, vaak al verscheidene alleen al op nationaal niveau, zoals in de VS. En die werken allemaal nog wel eens langs elkaar heen.

Over de vraag of de markten zelf moeten worden geordend bestaat niet eens het begin van overeenstemming tussen de G7-landen. Maar het aanbrengen van orde in de regels voor de spelers op financiële markten is hoe dan ook een eerste vereiste: stabiliteit begint met begrijpelijke en eenduidige spelregels. En Tietmeyers forum kan daar een goede bijdrage aan leveren.