Blair komt met plan voor invoeren euro

De Britse premier Tony Blair heeft vanmiddag in het Lagerhuis bekendgemaakt hoe zijn land in de praktijk aan de Economische en Monetaire Unie (EMU) zou kunnen deelnemen.

De publicatie van het zogeheten `National Changeover Plan' en de verklaring door de premier zelf – in plaats van minister Brown (Financiën) – worden uitgelegd als een belangrijke politieke stap op weg naar toekomstige Britse deelname aan de euro.

Blair heeft in het Lagerhuis tot nu toe alleen gezegd ,,in principe'' voorstander te zijn van toetreding, op voorwaarde dat de economische omstandigheden ,,juist'' zijn en een meerderheid van de bevolking in een referendum toestemt. Britse burgers zijn in meerderheid nog steeds tegen de euro, blijkt uit opiniepeilingen. Aangenomen wordt dat Blair zijn formele `ja' in elk geval wil uitstellen tot na de volgende parlementsverkiezingen, die uiterlijk in 2002 gehouden moeten worden.

Het `euro-overgangsplan' schetst de technische stappen die het Verenigd Koninkrijk moet nemen als het daadwerkelijk wil toetreden. Drie maanden na het ja-woord van de regering wordt een referendum gehouden. Als dat positief uitvalt, treedt een `overgangsperiode' van zo'n drieënhalf jaar in. Die eindigt met de invoering van euro-biljetten en, enkele maanden later, met de afschaffing van het pond. In theorie kan Londen in 2004 toetreden.

Het plan is nadrukkelijk vaag over twee cruciale data: die van het formele kabinetsbesluit over toetreding en het moment in de overgangsperiode dat de waarde van het pond ten opzichte van de euro wordt vastgelegd.

Voorstanders van de euro – eenderde van de bevolking en een meerderheid van het bedrijfsleven – vinden dat Blair de beslissing om toe te treden niet langer moet uitstellen. Mede onder invloed van huiverige kabinetsleden lijkt Blair te willen afwachten tot de euro zichzelf elders in Europa bewijst, in de hoop dat dat de Britse publieke opinie gunstig beïnvloedt.

Voorstanders van de euro vrezen echter dat Blair het initiatief zal verliezen door de impasse te laten voortduren. Veel bedrijven zouden bovendien niet bereid zijn de extra investeringen te doen die Blair van hen verwacht, zolang de regering vaag blijft over een datum van toetreding.

Eurosceptici – 52 procent van de bevolking, een meerderheid van de Conservatieve partij en de tabloid-pers – beschouwen het stappenplan juist als een sluipend begin van toetreding. Zij vinden dat de regering overheidsgeld misbruikt om campagne te voeren voor een project dat een meerderheid niet wil. De regering-Blair zou zich schrapzetten voor een nieuwe vloedgolf kritiek in de grootste Britse krant, Rupert Murdochs The Sun.

De vaagheid over het `insluiten' van de wisselkoers van euro en pond illustreert een ander dilemma. Als het moment te vroeg valt, hebben bedrijven en banken geen gelegenheid zich voor te bereiden, terwijl uitstel speculatie tegen het pond bevordert. De euro heeft de afgelopen weken aan waarde ten opzichte van het pond verloren. Blair wil dat de euro aan een aantal voorwaarden voldoet, zoals `crisisbestendigheid' en het bevorderen van werkgelegenheid.