Beperkte amnestie in Zuid-Korea

Omdat hij deze week een jaar in functie is, heeft de Zuid-Koreaanse president Kim Dae-jung een amnestie aangekondigd. Organisaties voor de rechten van de mens zijn blij dat ook 43 politieke gevangenen vrij komen, maar dat is volgens hen niet voldoende.

Sinds hij een jaar geleden president van Zuid-Korea werd, heeft de 73-jarige Kim Dae-jung – zelf ooit politiek gevangene onder eerdere militaire regimes – al twee keer een amnestieregeling uitgevaardigd voor gevangenen. Gisteren maakte minister Park Sang-cheon (Justitie) bekend dat deze week opnieuw bijna 9.000 veroordeelden amnestie tegemoet kunnen zien. Dit keer worden ruim 1.500 gevangenen voorwaardelijk vrijgelaten, krijgen twaalf mensen verlichting van hun vonnis, terwijl nog eens 7.300 mensen hun burgerrechten terugkrijgen.

Het merendeel van de betrokkenen zit vast wegens criminele vergrijpen. Maar onder de groep die nu vrij komt, zijn volgens de Zuid-Koreaanse organisatie voor de rechten van de mens Sarangbang ook 43 politieke gevangenen. Onder hen is de 71-jarige U Yong-gak, die 41 jaar geleden voor de kust gevangen werd genomen als Noord-Koreaans guerrillastrijder. En bijvoorbeeld ook de voormalige studenten Cho Sang-nok en Kang Yong-ju, die altijd hebben volgehouden onschuldig te zijn geweest aan enige misdaad. Cho werd in 1978 gearresteerd omdat hij staatsgeheimen zou hebben verraden en Kang in 1985 omdat hij zou hebben deelgenomen aan ,,activiteiten gericht tegen de staat''.

Sarangbang reageert vanzelfsprekend instemmend op hun vrijlating. Maar woordvoerster Lee Joo-young wijst er tegelijkertijd op dat volgens een telling van haar organisatie in Zuid-Korea nog steeds 260 politieke gevangenen achter de tralies blijven zitten. En er komen nog steeds nieuwe gevangenen bij. De enige werkelijke oplossing voor het probleem van de politieke gevangenen in Zuid-Korea, zegt Lee Joo-young, is afschaffing van de draconische veiligheidswet die nog steeds van kracht is.

De Zuid-Koreaanse veiligheidswet richt zich vooral tegen het communistische buurland Noord-Korea; contacten met dat land zonder toestemming van de overheid zijn genoeg reden voor arrestatie. Dit merkte bijvoorbeeld studente Lim Su-kyong toen zij in 1989 een bezoek bracht aan Noord-Korea en onder grote media-aandacht via de grenspost Panmunjon in de gedemilitariseerde zone naar het zuiden terugkeerde, om direct te worden opgepakt. Ook zij krijgt nu amnestie, evenals een geestelijke, een schrijver en een voormalig parlementslid die de reis naar het noorden ooit hebben gemaakt. Onder de veiligheidswet zijn activiteiten die maar enigszins naar communisme ruiken uitermate verdacht, omdat ze worden gezien als ideologische steun aan het noorden.

Afschaffing van de veiligheidswet lijkt vooralsnog niet aan de orde. Om bij de presidentsverkiezingen eind 1997 genoeg stemmen binnen te halen, ging Kim Dae-jung een coalitie aan met conservatieven. Kims premier, Kim Jong-pil, is bijvoorbeeld een voormalig legerofficier en oprichter van de Zuid-Koreaanse geheime dienst. ,,Niemand binnen de overheid zegt hardop dat de veiligheidswet moet worden afgeschaft. Dit zou een harde aanval van rechtse groepen en media uitlokken. Ook de president moet zeer voorzichtig zijn met deze kwestie'', zegt hoogleraar politicologie, Choi Jang-jip, tevens adviseur van president Kim, in zijn werkkamer in Seoul. President Kim Dae-jung krijgt uit conservatieve hoek toch al harde aanvallen te verduren wegens zijn beleid van verzoening ten aanzien van Noord-Korea, een kwestie die ,,de eerste prioriteit heeft'', aldus adviseur Choi.

Politieke gevangenen die voor amnestie in aanmerking willen komen, moeten een verklaring ondertekenen dat ze zich ,,aan de wet zullen houden'', dus óók aan de veiligheidswet die ongedefinieerde `staatsondermijnende activiteiten' verbiedt. Alleen voor de langzittende, uit Noord-Korea afkomstige gevangenen is dit keer een uitzondering gemaakt. De reden is, zoals minister Park gisteren zei, dat ,,binnen- en buitenlandse organisaties voor de rechten van de mens al jarenlang vragen om vrijlating van deze groep politieke gevangenen''.

Park zei gisteren dat besloten is tot amnestie ,,om harmonie te kweken onder het Koreaanse volk en om iedereen een kans te geven deel te nemen aan herstel van de economie''. Toen in januari de eerste berichten verschenen over de ophanden zijnde amnestie, trok de conservatieve krant Chosun Ilbo daar al tegen van leer: ,,Bij elke amnestie zegt de regering dat dat in het belang is van harmonie en stabiliteit.''

    • Hans van der Lugt