`VS speelden rol bij aanhouding Öcalan'

De Verenigde Staten hebben een sleutelrol gespeeld bij de opsporing en arrestatie van de Koerdische leider Abdullah Öcalan door Turkije. Dat hebben hoge Amerikaanse overheidsambtenaren tegenover The New York Times bevestigd.

De arrestatie van Öcalan was mogelijk dankzij de informatie die Turkije ontving van de Amerikaanse veiligheidsdienst CIA. ,,We zijn maandenlang diplomatiek betrokken geweest met de bedoeling om Öcalan voor de rechter te krijgen'', aldus een Amerikaanse ambtenaar, die anoniem wenst te blijven. Het Witte Huis heeft tot nu toe elke ,,directe betrokkenheid'' bij de arrestatie van de rebellenleider ontkend.

Naar nu schijnt hebben de VS diplomatieke druk uitgeoefend op Syrië, Italië, Duitsland, Rusland en Griekenland, landen waar Öcalan asielverzoeken indiende. Zo wisten de Amerikanen te voorkomen dat de voortvluchtige Öcalan asiel kreeg binnen Europa of daarbuiten.

Eerst werd Öcalan uit Syrië, zijn tot dan toe veilige thuishaven, gezet, vervolgens belandde hij – via Italië, Rusland en Griekenland – in Kenia, waar hij vorige week maandag door een Turks commando in de kraag werd gevat.

Nairobi, de hoofdstad van Kenia, bleek een ongelukkige vluchthaven. Meer dan honderd CIA-agenten verrichten in Nairobi samen met Keniase veiligheidsambtenaren onderzoek naar de bomaanslag op de Amerikaanse ambassade in augustus 1998, waarbij 213 doden vielen. De leden van het onderzoeksteam ontdekten vrijwel onmiddellijk dat Öcalan was aangekomen in Nairobi. De Griekse ambassade, waar Öcalan zich verborgen hield, werd onder surveillance geplaatst. Ook werden de telefoongesprekken die Öcalan met zijn mobiele satelliet-telefoon voerde, afgeluisterd.

Ook de Israelische veiligheidsdienst is zijdelings betrokken geweest bij de opsporing van Öcalan. De Mossad heeft het vertrek van de Koerdische leider uit de Syrische hoofdtsad Damascus nauwlettend gevolgd. Maar volgens de anonieme bron van The New York Times waren de Israeli's niet betrokken bij de uiteindelijke val die in Kenia werd gezet.

De arrestatie van Öcalan leidde vorige week tot gewelddadige acties van Koerden in heel Europa, waarbij diverse Griekse ambassades en consulaten werden bezet. Het Israelische consulaat in Berlijn werd bestormd. Amerikaanse ambassades zijn tot nu toe geen doelwit geweest van acties, maar het State Departement maant Amerikanen die naar Europa reizen tot voorzichtigheid.

Afgelopen weekeinde kwam het tot geweldsuitbarstingen in Turkije nadat leiders van de Koerdische Arbeidersbeweging PKK een oproep hadden gedaan om Turkse politieagenten en ambtenaren aan te vallen. Aan de oproep werd onmiddellijk gehoor gegeven. Tijdens een demonstratie van symphatisanten van de PKK in Istanbul raakten vijf agenten gewond toen verdekt opgestelde schutters het vuur openden.

Ook in andere Turkse steden is het tot ongeregeldheden gekomen. Gisteren zijn opnieuw 380 Koerden opgepakt.

De Turkse premier, Bülent Ecevit, probeerde zaterdag de geweldsexplosie in te dammen door milde straffen in het vooruitzicht te stellen aan PKK-strijders die zich overgeven. Ook beloofde de premier werk te maken van de wederopbouw van Zuidoost-Turkije, waar veel Koerden wonen.

Intussen groeit de irritatie in Ankara over de kritiek vanuit Europa dat Öcalan geen eerlijk proces zou kunnen krijgen in Turkije. De Turkse overheid vindt dat Griekenland en Cyprus zich moeten verantwoorden voor hun rol in de kwestie-Öcalan – de rebellenleider reisde met een Grieks-Cypriotisch paspoort. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken wil antwoord op de vraag waarom deze twee landen steun hebben kunnen verlenen aan een ,,terroristisch monster'' dat ,,duizenden moorden'' op zijn geweten heeft.

Het proces tegen Öcalan begint op 10 april. In mei zal waarschijnlijk de uitspraak van de Turkse rechtbank volgen. Het proces vindt plaats op het eiland Imrali, waar Öcalan sinds zijn overbrenging uit Kenia gevangen zit. (Reuters, AFP, AP)