`IJs tussen Pakistan en India gebroken' in Lahore

Om het risico op een onbedoeld nucleair conflict te verkleinen, gaan India en Pakistan elkaar van tevoren op de hoogte stellen van proefvluchten van raketten die kunnen worden voorzien van nucleaire lading. Dat hebben de Indiase premier Atal Behari Vajpayee en zijn Pakistaanse ambtgenoot Nawaz Sharif gisteren afgesproken tijdens hun historische topontmoeting in de Pakistaanse stad Lahore.

De twee regeringsleiders spraken ook af in eigen land ,,maatregelen'' te zullen nemen om de kans op ongelukken met kernwapens, of het misbruik ervan door onbevoegden, te verkleinen.

Het eerste bezoek van een Indiase premier aan Pakistan in tien jaar stond bol van optimistische woorden over het ,,nieuwe tijdperk'' waarin India en Pakistan elkaar met ,,vriendschappelijke banden'' zullen benaderen. ,,Het ijs is gebroken'', zei Sharif op een gezamenlijke persconferentie met Vajpayee. Maar de doorbraak waarop velen in India en Pakistan hadden gehoopt, bleef uit. Vajpayee en Sharif zeggen in hun `Verklaring van Lahore' dat zij hun pogingen om een oplossing te vinden voor het conflict om Kashmir zullen ,,intensiveren''. De ministers van Buitenlandse Zaken zullen daartoe regelmatig bij elkaar komen.

Waarnemers en diplomaten wezen erop dat de belangrijkste winst van de top in Lahore moest worden gezocht in een vermindering van de spanningen tussen de regeringen van India en Pakistan – geleid door premiers die nog geen tien maanden geleden opdracht gaven tot een serie ondergrondse kernproeven. ,,Je kunt alleen op een doorbraak rekenen als de sfeer goed is'', zei een Westerse diplomaat in New Delhi. ,,De laatste weken zijn er ontegenzeggelijk een paar belangrijke stappen vooruit gezet.'' Een hoge Indiase regeringsfunctionaris zei dat ,,niet kon worden verwacht dat alle problemen in één keer worden opgelost''.

De recente uitwisseling van kunstenaars, acteurs, politici en sportmensen tussen Islamabad en New Delhi en de nieuwe bus die premier Vajpayee zaterdag als eerste passagier over de Pakistaanse grens bracht, zouden de weg vrij moeten maken voor meer Indo-Pakistaanse contacten en economische samenwerking.

Het conflict om Kashmir domineerde de besprekingen in Lahore, maar Vajpayee en Sharif kwamen naar verluidt niet verder dan een herhaling van de standpunten van de afgelopen tientallen jaren. Sinds Pakistan en India in 1947 ontstonden voerden de landen twee keer oorlog om Kashmir, dat nu voor tweederde wordt gecontroleerd door India, en voor eenderde door Pakistan. Nog steeds zijn er over en weer bij de bestandslijn bijna dagelijks beschietingen. Hoe gewoon die bijna-oorlog in Kashmir is geworden, bleek zaterdag. Op het moment dat Vajpayee met de bus Pakistan binnenreed, sneuvelden volgens het Indiase leger twee Pakistaanse soldaten bij schermutselingen in Kashmir.

Pakistan wil dat de bewoners van het Indiase deel van Kashmir, de enige Indiase deelstaat met een islamitische meerderheid, zich in een referendum kunnen uitspreken bij wie zij willen horen. Pakistan verwijst daarbij naar een VN-resolutie uit de jaren veertig. India stelt dat die resolutie niet meer relevant is omdat India en Pakistan in 1972 in de Noord-Indiase stad Shimla overeenkwamen dat zij het conflict om Kashmir onderling zullen oplossen. India vreest dat een referendum in Kashmir ook elders in het land de roep om een volksraadpleging zal versterken en op den duur kan leiden tot een `balkanisering' van Zuid-Azië.

India beschuldigt Pakistan er al jaren van dat het de separatistische opstand in Indiaas Kashmir steunt en stelt ook dat Pakistan ,,terroristen'' over de grens stuurt. Pakistan zegt de moslims in Kashmir alleen ,,moreel en politiek'' te steunen.

Vajpayee en Sharif spraken nauwelijks inhoudelijk over Kashmir, zo bleek gisteren tijdens de persconferentie. Vajpayee zei dat het ,,moeilijk te zeggen is welke oplossing uiteindelijk gevonden zal worden'', maar erkende wel dat het probleem moet worden opgelost om een vriendschappelijke relatie met Pakistan op te bouwen.