Samen scheiden is goedkoper

Een echtscheiding jaagt de aanstaande ex-partners op kosten, niet alleen die van aparte huishoudingen maar vooral ook juridische. Mede daarom kiezen steeds meer scheidende stellen voor bemiddeling. Goedkoper en soms met een verrassende afloop.

Jaarlijks eindigen zo'n dertigduizend huwelijken door echtscheiding. En al zijn de redenen divers, tenminste één ding hebben aanstaande ex-partners gemeen: de echtbreuk jaagt hen op kosten. Een gebroken huishouding behoeft immers twee woningen, twee inboedels, twee huishoudbudgetten, afzonderlijke vakanties en vaak ook twee auto's. Daarbij kost de scheidingsprocedure zelf geld, vooral als partners elkaar juridisch fel bevechten. Van die categorie ruziënden belandt zo'n vijf à tien procent in hoger beroep bij een gerechtshof. In zo'n geval zijn ze totaal vaak 15 tot 25 mille per partner aan juridische kosten kwijt.

Wellicht is dat één van de redenen waarom steeds meer mensen kiezen voor scheidingsbemiddeling. Bij een bemiddelingsprocedure nemen de partners samen één advocaat in de arm in plaats van elk een eigen raadsman. ,,Het besef groeit dat de advocaat ook de belangen van beide partijen tegelijk kan behartigen'', zegt mr. Cees van Leuven, bestuurslid van de Vereniging van Advocaat-Scheidingsbemiddelaars (VAS). Een essentieel verschil tussen bemiddeling en de traditionele echtscheiding is dat niet de rechter, maar de partners samen beslissen wat in de toekomst gaat gebeuren. De duur van de procedure en de totale kosten zijn daardoor bijna altijd lager.

In het klassieke echtscheidingsdrama roept de vrouw: ,,En hij zal het voelen! Ik eis zesduizend gulden alimentatie!'', terwijl haar aanstaande ex-man beweert dat hij er hooguit drie kan betalen. ,,Ruziënde partners gaan voorbij aan de kernvraag of en hoe ze hun financiële behoeftes kunnen dekken'', legt Van Leuven uit. ,,En dat kan jaren doorgaan.'' De tweehonderd bij de VAS aangesloten advocaten zijn getraind om stellen te helpen doelloze strijd te vermijden. In doorgaans drie tot zes sessies, met tussenpozen van een maand, brengen ze hun cliënten tot gezamenlijk afspraken, die in een echtscheidingsconvenant worden vastgelegd. De advocaat-bemiddelaar zorgt voorts dat er een echtscheiding komt, zonder dat iemand voor de rechter hoeft te verschijnen. ,,Je leert mensen om als gescheiden partners met elkaar te communiceren'', omschrijft Van Leuven de procedure. ,,Dat verkleint ook de kans dat ze in de toekomst weer een advocaat nodig hebben.''

Partners die aan hun eerste bemiddelingssessie beginnen, wantrouwen elkaar meestal, legt Van Leuven uit. ,,De man denkt dat zijn vrouw veel geld gaat vragen, en de vrouw vreest dat haar man gegevens achterhoudt.'' De bemiddelaar vraagt de partners te inventariseren wat ze maandelijks nodig hebben. Van Leuven: ,,Ze mogen op elkaars gegevens reageren. De man vindt bijvoorbeeld dat zijn vrouw geen 10.000, maar hooguit 7.000 gulden voor vakantiekosten mag vragen. Tenslotte komen ze uit op 8.500.'' Uiteindelijk bereiken de partners overeenstemming over al hun behoeftes. Van Leuven: ,,Als we die bedragen vervolgens afzetten tegen de inkomsten en wettelijke maatstaven is er meestal een tekort. De man wil bijvoorbeeld netto 4.000 gulden per maand en de vrouw 2.500, maar de totale inkomsten zijn maar 4.500.'' Voor dat probleem zoeken de partners samen naar een oplossing. Van Leuven: ,,Zo slaat wantrouwen geleidelijk om in vertrouwen.''

Al benadrukt de VAS-brochure niet de financiële voordelen, samen scheiden is stukken goedkoper dan elk voor zich. De gezamenlijke advocaat kost zo'n 300 à 400 gulden per uur exclusief BTW. Stellen met relatief eenvoudige problemen, die ongeveer weten wat ze willen, hebben zo'n drie bijeenkomsten nodig. De totale kosten zijn dan 3.000 à 4.500 gulden. Paren die al lang getrouwd zijn, moeten vaak zes keer terugkomen. Die moeten dus rekenen op een nota van 6.000 tot 9.000 gulden. Een deel van dat bedrag, namelijk de kosten die een partner maakt om alimentatie te krijgen, te behouden of te verhogen, is fiscaal aftrekbaar. Het is dus vaak nodig dat de advocaat de nota uitsplitst. Mensen met een laag inkomen kunnen via rechtshulp meestal een advocaat toegewezen krijgen voor een `echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek'.

Elk paar dat gaat scheiden kan vrijwel kosteloos onderzoeken of scheidingsbemiddeling voor hen geschikt is, tipt Van Leuven. ,,De meeste advocaten staan open voor een oriënterend onderhoud. Een half uurtje kost meestal niets, of soms 60 tot 80 gulden.'' Bemiddeling leidt soms ook indirect tot financieel voordeel, legt Van Leuven uit. ,,Partners met een eigen advocaat die erin slagen een deel van hun inkomsten te verzwijgen, krijgen vroeg of laat vaak vreselijk het deksel op hun neus. Want wanneer de zaak in hoger beroep aan de hand van belastingaangiftes, jaarstukken, salarisopgaven en bankafschriften nog eens goed wordt bekeken, komt de waarheid toch boven tafel. De rechter heeft dan de neiging om bij wijze van afstraffing hoger te gaan zitten dan wettelijk vereist.''

Toch is scheidingsbemiddeling niet voor iedereen geschikt. Van Leuven: ,,Je hebt altijd mensen die alleen vanuit de eigen positie kunnen denken of die oneerlijk zijn. Dan werkt het niet.'' Meestal blijkt al tijdens het intake-gesprek of beide partijen bereid zijn open kaart te spelen. Zo ja, dan tekenen ze een contract met afspraken over de manier van bemiddeling. Soms is de afloop daarvan heel verrassend. ,,We krijgen hier nog steeds mensen binnen die eigenlijk niet weten waarom ze gaan scheiden'', vertelt Van Leuven. ,,Als ik ze dan, met beider toestemming, doorstuur naar een psycholoog, besluiten ze soms om toch maar bij elkaar te blijven.''

Vereniging van Advocaat-

Scheidingsbemiddelaars (VAS)

070 - 3353591