Poëzie, maar onbereikbaar

Er is veel veranderd sinds de val van de Muur en het verdwijnen van de Oost-Europese regimes. Vroeger kregen Westerse letterenfaculteiten kosteloos boeken toegezonden. Vooral verzamelde werken van Ceausescu of Todor Zjivkov, maar ook minder onnutte dingen, zoals kunst- en literatuurtijdschriften, kant en klaar vertaald in het Engels. Dat zijn nu tempi passati.

Verleden tijd is ook de rijkdom van de Nederlandse universiteiten. Na anderhalf decennium bezuinigingen zijn de letterenfaculteiten zo zieltogend dat er geen enkel abonnement op een cultureel opinieblad af kan. Stel, je doceert Bulgaars. Moeilijk hoor, die 2.000 kilometer tussen beide landen te overbruggen. Twee jaar geleden kreeg ik van mijn moeder in Bulgarije een abonnement op het grootste Bulgaarse literair-culturele weekblad. Ik wachtte met vreugde op de wekelijkse zendingen.

Die kwamen niet. Tenminste, niet wekelijks. Maandelijks, in het gunstigste geval. Telkens als mijn moeder bij het bellen het gesprek op actuele culturele onderwerpen bracht, zakte ik voor haar examen. Mijn moeder vond het een schandaal. Ze had in dollars betaald en haar dochter kreeg daarvoor ouwe kranten! De redactie beloofde beterschap - maar de zendingen kwamen nu tweemaandelijks. Die vertraging was niet eens het ergste. Erger was dat de linkerhand ter redactie blijkbaar niet wist wat de rechterhand twee maanden geleden had verstuurd. Af en toe ontbrak een nummer – meestal met het vervolg op een artikel waarvan ik deel één met rode oren had gelezen en ook het vervolg in mijn knipselmap wilde opbergen.

Toen ik nr. 29 miste, schreef ik aan de redactie. Daarin moest deel twee staan van een artikel over de alleractueelste Bulgaarse dichtkunst. Die verkeert in rep en roer: gevierde partijdichters zijn van hun voetstuk getuimeld en decennialang verguisde poètes maudits zijn nu volop verkrijgbaar.

Vanwege die nr. 29 heb ik drie brieven geschreven en twee keer naar de redactie gebeld. Men beloofde beterschap, stuurde verscheidene boeken `met de verontschuldigingen van de redactie' en nog enkele nummers die ik al had. Nummer 29 heb ik nog steeds niet.

Dan maar geen abonnement! Mijn moeder zou de nummers los voor mij kopen en ik zou ze komen ophalen – opsturen kost te veel. Door omstandigheden lukte het me langere tijd niet om te gaan. Verleden jaar echter ging een student van mij naar Sofia. Ik blij. Maar hij – aardig maar verstrooid – vergat mijn tijdschriften in de trein.

Dit jaar reisde een andere student. Nadat hij mijn pakje had opgehaald ging hij met zijn Bulgaarse vriendin naar de disco. Toen ze thuiskwamen, was er ingebroken, ook mijn pakje was beschadigd. Ze herstelden de ravage zo goed het kon en reden naar de ouders van het meisje in Plovdiv. In de tussentijd verving opa het slot van de buitendeur.

Terug in Sofia kon mijn student niet naar binnen en twee uur later ging z'n vliegtuig.

    • Julia Quak-Stoilova