NIEUWE LERAAR

`De nieuwe leraar leert zichzelf' (W&O, 13 februari) is een partijdige mix van zin en onzin over hedendaagse onderwijsvernieuwing in het hoger onderwijs. De leerlingen van de Amsterdamse lerarenopleiding reizen naar Utrecht om zelf een foto van het Rietveldhuis te maken. Ze leren solliciteren door eens echt te solliciteren. Men is zo te zien best goed met de leerstof bezig. Dat is prima, maar onderwijs is meer dan zelf bezig zijn en een stapel werkstukken.

Met onderwijs geven we aan de volgende generatie iets speciaals door. Het zijn de vakdisciplines en de beroepen, inclusief, voorzichtig, de daarmee verbonden waarden. De opvatting dat dit onder de condities van het massa-onderwijs mogelijk is door iedere leerling zelf de kernbegrippen van zijn vakdiscipline of beroep te laten ontdekken, is onjuist. Zelf iets nagaan en uitvinden is alleen leerzaam in een betekenisvolle samenhang met degelijk traditioneel onderwijs. Wat op dat laatste wordt ingeleverd is met enthousiasme, sociale en communicatievaardigheden niet te compenseren, misschien wel te versluieren. Maar er zijn al te veel luchtfietsen, niet alleen in het onderwijsbeleid. Nu beweren de vernieuwers wel dat voor die traditionele basiskennis ook wordt gezorgd, maar dat is slechts zeer ten dele waar. Het moet uit de lengte of uit de breedte en de nieuwe leeractiviteiten gaan dus ten koste van het oude onderwijs.

Leerling-gerichte onderwijsvernieuwing wordt maatschappelijk gedragen door een ontspoord emancipatiestreven op grond waarvan men leerlingen in staat acht zelf de kloof tussen de generaties te dichten. De ongelijkheid tussen wat een leerling weet en kan en de eisen die men in een vakgebied of beroep stelt is daarvoor helaas te groot. Zelfstandigheid is een goed doel. Maar om dat doel te bereiken kan het niet tegelijkertijd als middel dienen. Het treinreisje naar het Rietveldhuis is sneu. Alleen baron van Münchausen tilt zichzelf aan de haren uit het moeras waarin hij dreigt onder te gaan. Zelfstandigheid lijkt leuk als je niet verder kijkt dan je neus lang is, maar het biedt ook een goedklinkend alibi aan leerlingen en ouders die hun verantwoordelijkheid niet nemen.