Links depolitiseert asielzoekersdebat

PvdA en GroenLinks zetten vraagtekens bij de uitvoering van het asielbeleid, traditioneel een politiek strijdpunt van de VVD. Is er sprake van een linkse ruk naar rechts?

Links heeft het offensief gekozen bij het asielbeleid. PvdA-fractieleider Melkert wil de opvang van alle uitgeprocedeerde asielzoekers stoppen, zo maakte hij eergisteren aan verzamelde partijgenoten in Utrecht duidelijk.

En GroenLinks-leider Rosenmöller pleit vanochtend in De Volkskrant voor een parlementair onderzoek naar de uitvoering van het asielbeleid.

Voor wie dacht dat het asielbeleid het exclusieve speelveld van de VVD was, is het allemaal even wennen. Toch is het de vraag of er veel nieuws aan de hand is, en of er van een `ruk naar rechts' door links gesproken kan worden.

De drie paarse partijen, inclusief de PvdA, tekenden reeds in augustus vorig jaar een regeerakkoord waarin versoberingen op het gebied van de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers werd aangekondigd. ,,De eventueel negatieve beslissing op het asielverzoek dient van rechtswege de titel voor aanzegging van het vertrek en beëindiging van de opvang te zijn'', staat er te lezen. Even later wordt daaraan toegevoegd dat daarbij onderscheid wordt gemaakt tussen twee groepen uitgeprocedeerden: de groep die buiten haar schuld niet kan vertrekken - bijvoorbeeld omdat het eigen land niet meewerkt - en de groep afgewezen asielzoekers die hun uitzetting tegenwerken. De eerste groep zou nog wel recht hebben op tijdelijke opvang.

Wat dit laatste betreft leek Melkert woensdag een stap verder te willen gaan. Hij zei ook de eerste groep uitgeproceerden voortaan opvang te willen onthouden. ,,We kunnen ons niet veroorloven gijzelaar te zijn van landen die hun eigen onderdanen niet kunnen of willen terugnemen'', zei hij letterlijk.

Toch is op het tweede gezicht ook deze uitspraak minder spectaculair. Staatsecretaris Cohen, verantwoordelijk voor het asielbeleid en partijgenoot van Melkert, heeft zich ook regelmatig in deze zin uitgelaten. Bovendien spreekt het regeerakkoord over tijdelijke opvang voor uitgeprocedeerden ,,conform het staande beleid''.

Maar Cohen is bezig nieuw beleid te formuleren in een nieuwe Vreemdelingenwet. En de uitlatingen van Melkert hadden betrekking op juist dat nieuwe beleid. Ook in dit opzicht beweegt de fractievoorzitter van de PvdA zich dus binnen de afspraken die de coalitie al vorig jaar heeft gemaakt.

Bij GroenLinks is niet zozeer sprake van een koerswijziging, maar van het verleggen van de aandacht naar een ander aspect van het asielbeleid. Rosenmöller wil een ,,dam blijven opwerpen tegen de voortdurende aanscherpingen van asielbeleid''. Hij wantrouwt echter de werkwijze van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die de prognoses van asielzoekers levert en deze getallen soms moet bijstellen. Rosenmöller, daarin intussen gesteund door het CDA, wil onder meer de telmethodes van de IND onderwerpen aan een parlementair onderzoek. Deze uitlatingen hebben echter geen betrekking op het politieke debat, maar op de (technische) uitvoering van het beleid. Melkert keerde zich vanmorgen tegen een parlementair onderzoek.

De recente manoeuvres van Melkert en Rosenmöller duiden eerder op een depolitisering van het asielbeleid dan op een ruk door links naar rechts. Zo'n zeven jaar geleden begon de toenmalige VVD-leider Bolkestein met het politiseren van het asielbeleid, dat lange tijd een taboe-onderwerp was geweest. Met name bij de laatste Statenverkiezingen van maart 1995 wist hij met een pleidooi voor een strenger asielbeleid zeer veel stemmen te trekken.

Zijn opvolger, VVD-fractievoorzitter Hans Dijkstal, profileert zich op dit punt echter veel minder sterk. Het is een uiting van het strategisch vernuft van PvdA-kroonprins Melkert, dat hij beseft dat hierdoor politiek terrein braak is komen te liggen.

Door luid en duidelijk te zeggen dat ook de PvdA een verantwoordelijke uitvoering van het asielbeleid nastreeft, demonstreert Melkert dat, ook op het punt van het asieldebat, het tijdperk-Bolkestein ten einde is.