De rubberen waarheid van Frankrijk

Politici die in het journaal zeggen wat ze niet denken, spreken in het satirische `Les Guignols de l'info' vrijuit, als orakelende mummie, of als acteur in een bonbon-reclame.

,,Putain, 10 ans!'' stond woensdag in chocoladeletters voor op het avondblad Le Monde. Vertaling helpt niet, 'hoer, tien jaar' zegt niets. Maar iedereen die een beetje meedoet in Frankrijk weet wat het wil zeggen: het satirische tv-programma Les Guignols de l'Info bestaat al weer tien jaar.

De uitspraak is van de geniaal gemaakte en gespeelde rubberen Chirac-pop, die avond aan avond met een mengsel van ongevoeligheid, ambitie en goedmoedigheid het imago van de Franse president inhoud geeft. Men zegt dat de Guignols (dat pop en komiek betekent) voor Jacques Chirac de presidentsverkiezingen van '95 hebben gewonnen. Zijn hele programma werd spreekwoordelijk samengevat als `Mangez des pommes', Eet appels. De rubberen alter ego's van Chirac, Johhny Hallyday, voetbaltrainer Aimé Jacquet en vele anderen hebben nieuw Frans gemaakt, zoals voorheen Van Kooten en De Bie dat in Nederland deden.

De advertentie is onderdeel van een campagne die tien miljoen francs heeft gekost en over 11.000 billboards in het land is uitgesmeerd. De commerciële zender Canal+, die iedere avond tegen acht uur zijn codering opheft om ook de niet-abonnées een blik op deze waarheid te gunnen, claimt de vrijmoedigste en de origineelste te zijn. De toon van de Guignols is die van de jonge makers Gaccio, Magnier, Charlot en Longuet, die kritisch, maar niet links of rechts zijn, al bezwijken ze wel eens voor sommige hartelijke hoofdpersonen.

Vanavond viert de zender het tienjarig bestaan van het inmiddels beroemd geworden programma met een avondvullende Guignols-film. Daarin worden de politieke hoofdrolspelers opgevoerd in een land dat definitief heeft gebroken met de politiek. Het volk is weg, de leiders staan alleen. Naar verluidt ontwikkelt zich dan iets moois tussen Philippe Séguin, de melancholische leider van Chiracs huispartij, de neo-gaullistische RPR, en de omstreden minister van milieuzaken, de Groenen-leidster Dominique Voynet.

Na een onzeker begin is het inmiddels zo dat iedere werkdag om vijf voor acht de Frankrijk-liefhebber plaatsneemt voor zijn scherm om het echte nieuws te volgen. Zo lokken zij kijkers weg bij de journaals, die vaak saai, voorspelbaar en half waar lijken. Politici die in `langue de bois' (houten taal) zeggen wat ze niet denken. Bij de Guignols spreken zij vrijuit.

Het liefdesleven blijft goeddeels taboe, maar Chiracs depressie na de verloren (onnodig vervroegde) Kamerverkiezingen van '97 werd regelmatig in dramatisch verfilmde scènes uitgebeeld. Zwetend werd hij 's nachts wakker, met generaal De Gaulle aan zijn bed. Dan doolde hij door het Elysée, vergat de naam van zijn vrouw en dacht dingen die hij soms maanden later in het echt zou zeggen. Raymond Barre, die nu als burgemeester van Lyon graag af en toe in de landelijke politieke iets belangwekkends zegt, wordt als reclamespot voor een hele dure bonbon gepresenteerd, of als slapend standbeeld. Oud-president Giscard is, net als de afgebrande oud-premier Rocard, gereduceerd tot een orakelende mummie.

De Guignols zijn hard voor oudere helden. Zij zijn impliciete voorstanders van de generatiewisseling, die in Frankrijk op veel terreinen op zich laat wachten. Maar makkelijk-links zijn ze niet. Lionel Jospin reed toen hij premier wilde worden als Jojo, een Franse Postman Pat door `het land van de 1000 ideeën'. Deze week probeert hij zijn boezemvriend Claude Allègre, de minister van Onderwijs in politieke doodsnood, te beletten weer iets stoms te zeggen. Ongetwijfeld naar waarheid. In het zogenaamd echte nieuws zie je alleen maar eeuwig demonstrerende leraren.

Internet: www.guignols.cplus.Fr en guignols.com/mem.htm en chez.com/msb/guignols