David Levine

De overeenkomst tussen de Playboy en The New York Review of Books is dat beide Amerikaanse bladen door lezers altijd worden geprezen om de tekst die er in staat. Toch moet ik bekennen dat ik The New York Review of Books graag bekijk vanwege de plaatjes die er in staan: en dan met name de karikaturen die David Levine al bijna veertig jaar voor het blad maakt. Ook in Vrij Nederland duiken zijn schrijversportretten regelmatig op. Dat is niet verwonderlijk. Levine is een van de beste en invloedrijkste karikatuurtekenaars van deze eeuw. Terwijl uit de teksten die Levine illustreert vaak een dodelijke ernst spreekt, krijgt het onderwerp door zijn tekeningen ineens een vrolijke, toegankelijke kant. Neem de uiterst gewichtige snor die Friedrich Nietzsche torst op de tekening van Levine uit 1980 – tot in iedere haarpunt, die Levine met grote trefzekerheid losjes kan laten krullen, relativeert Levine's Nietzsche het beeld dat je van de sombere filosoof hebt. Het beïnvloedt alles wat je verder nog over hem zal lezen. Dit portret van Nietzsche is, met veel andere originele pentekeningen van schrijvers en wereldleiders te zien op de eerste expositie van werk van David Levine (spreek uit: luhvìen) die in Nederland te zien is, in galerie Laimböck in Langbroek, vlakbij Doorn.

Een van de geheimen van Levine (Brooklyn, 1926) is dat hij zich niet voorbereid. Dat wil zeggen: hij gaat niet het complete oeuvre van Nobelprijs-winnaar José Saramago lezen voor hij hem treffend uitbeeldt (in The New York Review van gisteren, 18 februari). Levine poseert graag als `de ongeletterde letterenkarikaturist', zoals hij zichzelf ooit in een vraaggesprek in CS omschreef. Hij werkt voor zijn karikaturen met foto's. Op de begane grond in galerie Laimböck hangen tientallen beroemde karikaturen, ondermeer rake portretten van een steeds vermoeider en dikker uitziende Helmut Kohl, die uiteindelijk in de Duitse adelaar zelf verandert. Of neem de Duitse schrijver Günter Grass, door Levine afgebeeld als een wrattige pad, met een vol rond hoofd. Dat lijkt op het bolle peer-gelaat dat de negentiende-eeuwse Franse karikaturist Honoré Daumier in zijn beroemde spotprent gaf aan de Franse vorst Louis-Philippe. Levine lijkt niet alleen in zijn vakbekwaamheid op Daumier. Net als Daumier, die vooral bekend was als karikaturist, schildert Levine ook. Op de eerste verdieping in de galerie zijn naast sculpturen van Nederlandse beeldhouwers als Willem Lenssinck, aquarellen en olieverfschilderijen van Levine te zien. Het zijn intieme, naar het leven geschilderde werken. Het begint al in het trappenhuis, waar twee prachtige aquarellen hangen van oude joodse dames die op het strand van Coney Island liggen, gewikkeld in kleurige lappen om maar niet te verbranden. In zijn karikaturen treft Levine zijn personages met precies, raak getekende details, compleet met rimpels en ouderdomsvlekjes. In zijn schilderijen treft hij mensen ook raak, maar zonder precieze detaillering. Losjes geschilderde kleurvlekken worden ineens een roze neus of bruin lipje. Ook als hij gebouwen schildert, of het nu het de Engelenburcht in Rome of de een achtbaan aan het Amerikaanse strand is, past hij die weglating toe en losse precisie toe.

Zijn schilderijen zijn vooral milde, liefdevolle impressies van mensen en van het leven in de verlopen buurten bij het strand Coney Island. Gram en venijn reserveert hij voor zijn karikaturen. Aanvankelijk beschouwde hij zijn cartoons en zijn schilderwerk als twee verschillende activiteiten. Maar die strikte scheiding is verdwenen: ook in zijn geschilderde portretten zie je dat Levine zijn aandacht voor groteske trekken niet kan onderdrukken. Dat maakt zijn portretten, zoals die van een liggende negerin in groen-zwart gestreepte doorkijkbloes, levendiger dan die van zijn kunstacademie-studiegenoot en vriend, de in Amerika bekende portretschilder Aaron Shikler - van wie eerder in galerie Laimböck werk te zien was.

David Levine, tekeningen en schilderijen v.a. ƒ6.000 gulden. Galerie Laimböck, Doornseweg 10, Langrboek (bij Doorn). Open zo 13-18 en alle dagen op afspraak, 0343-561699.