Wachten op gelijk

In sommige kringen was het jarenlang bon ton om af te geven op de voormalige fractieleider van de KVP en latere minister van Buitenlandse Zaken, drs. W.K.N. Schmelzer. Voor aanhangers van het linkse gedachtengoed was hij de kwade genius achter de val, in 1966, van het kabinet-Cals. Tijdens die bewuste nacht wilde Schmelzer slechts dat het kabinet `vertrouwenwekkende' antwoorden gaf op zijn vragen. Het kabinet zag dat anders en diende zijn ontslag in.

Het duurde lang maar zelfs in linkse kringen kwamen mensen tot de slotsom dat Schmelzer weinig te verwijten viel. Als minister van Buitenlandse Zaken waarschuwde hij in 1972 (niet vlak voor het aantreden van het kabinet-Den Uyl, zoals Vrij Nederland abusievelijk meldt, want dat kabinet trad pas in mei 1973 aan) tegen de neiging van Israel om te `overvragen' inzake wapenleveranties en luchtvaartbetrekkingen tussen KLM en El Al. De bewindsman vond weliswaar dat Nederland Israel moest helpen maar ,,de Israeliërs moesten Nederland niet als een `goede sul' gaan beschouwen.'' ,,Het klonk onsympathiek, maar Schmelzer had niet helemaal ongelijk'', aldus VN in een artikel over de relatie tussen Nederland en Israel.

Het zal ook nu wel weer jaren duren voordat in sommige kringen wordt toegegeven dat Schmelzer gewoon gelijk had. Ook de bijzondere positie van El Al op Schiphol komt ter sprake, en vooral de manier waarop deze vliegtuigmaatschappij zich door de jaren heen indekte tegen mogelijke aanslagen. ,,De balie werd bewaakt door (...) veiligheidsmensen van de Israelische ambassade, gespierde jongens en nieuwsgierige meisjes van rond de twintig, gewapend met checklists, geoefend in het stellen van indringende vragen als: waarom reist u naar Israel, wie gaat u daar opzoeken (...).''

Laat de lezer niet lachen. Ze ontstijgen zelden het niveau van arrogante snotneuzen. ,,Als u al voor de vierde keer naar Israel reist, waarom spreekt u dan nog geen Hebreeuws?'' De wedervraag: ,,Do you speak any Dutch?'', deed het nieuwsgierige meisje naar adem happen en als blikken konden doden had boven deze rubriek nimmer de naam van deze redacteur gestaan.

Ook in HP/De Tijd aandacht voor de relatie tussen Nederland en Israel. Volgens columnist D.J. van Baar zal minister Borst het wel uit haar hoofd laten om rekeningen van haar Bijlmeronderzoek naar Israel te sturen, want daarvoor zijn de betrekkingen tussen beide landen te goed. ,,Van alle taboes die Nederland koestert, is dat op antisemitisme het sterkst. Voor Israel wordt nog steeds een oogje dichtgeknepen.'' Al te gemakkelijk worden anti-gevoelens, in dit geval jegens El Al, verward met anti-semitisme. Zolang dat het geval is, zal van een volwassen vriendschap, met bij tijd en wijle een knallende ruzie geen sprake kunnen zijn.

Het voormalig hoofd buitenlandse betrekkingen bij de KLM, Henry Wassenbergh, vindt dat mensen die zich beschadigd voelen door de Bijlmerramp, juist wel moeten proberen de oorzaak van hun schade te verhalen op El Al en de Israelische regering, zegt hij in VN. ,,Op grond van de Nederlandse luchtvaartwetgeving zou ik zeggen dat El Al en de Israelische regering de enige schuldigen zijn. (...) wie heeft het vliegtuig naar beneden laten komen en wie heeft er schade veroorzaakt? We lijken wel niet goed wijs om onszelf de schuld te geven.'' Hij hoopt dan ook dat de parlementaire enquêtecommissie de schuldvraag legt waar die volgens Wassenberg hoort: bij de Israelische regering omdat de technici van El Al op Schiphol ,,in naam van de Israelische regering hebben beoordeeld dat het vliegtuig kon vertrekken.''

De Groene Amsterdammer waarschuwt de PvdA, die zaterdag congresseert, in een prikkelend essay niet al te veel heil te verwachten van een nieuw beginselprogram. ,,Het opstelllen van een beginselprogramma is in feite een nostalgische onderneming om de huidige maatschappelijke onoverzichtelijkheid te ontvluchten.'' Maar net als drs. W.K.N. zal de brenger van deze boodschap jaren moeten wachten op zijn gelijk.