The Parallax View

De filmtitel The Parallax View is afgeleid van de fotografische term, waarbij het blikveld van de fotograaf licht afwijkt van het werkelijke beeld. De journalist uit The Parallax View (1974) is getuige van een moordaanslag op een presidentskandidaat, waarna de werkelijkheid om hem heen net iets anders blijkt te zijn dan hij gezien dacht te hebben.

Regisseur Alan J. Pakula (1928) modelleerde zijn razendspannende thriller vrij naar de Kennedy-moorden, en geeft gelukkig geen pasklaar antwoord, zoals Oliver Stone met JFK meende te moeten doen. The Parallax View is daardoor veel dreigender, vol met beklemmende stiltes. Na afloop wil je dat elke complotfilm die je daarna voor ogen krijgt er op lijkt.

Alles zit in deze film: een moord op een belangrijk politicus, de getuigen die een voor een sterven, de krantenredacteur die overgehaald moet worden om het complot te ontrafelen, de journalist die zichzelf dood verklaart om zijn missie te volbrengen, en een imponerende commissie die elke samenzwering ontkent.

Toch is de film meer dan een genrefilm. Pakula – hij maakte o.a. To Kill a Mockingbird (1962), Klute (1971), Sophie's Choice (1982) en The Pelican Brief (1993) – steekt zijn gitzwarte kijk op Amerika en zijn rechtssysteem niet onder stoelen of banken, en eindigt The Parallax View met een langdurig zwart beeld. Het kwaad is niet benoemd. De slechteriken zijn bij hem geen boeven die zich door hun tronie en zwaaiende pistool verraden. De film draait dan ook vooral om hun manipulatie, die per definitie onbewust plaatsvindt, en uitgevoerd wordt door personen die je niet verdenkt.

In de belangrijkste scène wordt de journalist (Warren Beatty) gehersenspoeld met behulp van een film, waarop woorden als `Love', `Happiness', `Home' en `Country' voorbij flitsen. De ogenschijnlijk idyllische beelden uit het begin (een biefstuk, een vrouwenborst) worden langzaamaan versneden met beelden van orgies, een bebloed kind en nazi-symbolen. Kritiek op zijn eigen manipulatieve medium is Pakula dan ook niet vreemd.

The Parallax View maakt deel uit van zijn paranoia-trilogie, samen met Klute en All the President's Men (1976), die zaterdag op tv te zien is. De BBC geeft hiermee een eerbetoon aan de man die vorig jaar bij een auto-ongeluk getroffen werd door een rondvliegende ijzeren staaf en daarbij om het leven kwam. Met zijn trilogie heeft Pakula flink wat olie op het vuur gegooid, wat broodnodig is in een wereld waarin veel `onder de pet' wordt gehouden.

The Parallax View (Alan J. Pakula, 1974, VS), BBC1, 00.55-02.35u.