Een winkel tegen computerblessures

Wie 's morgens plaatsneemt achter zijn pc en fanatiek begint te tikken, maakt meer fouten dan rond het middaguur. Reden: hij moet er nog even `in' komen. Naarmate de dag vordert, neemt het aantal fouten weer toe – de werknemer wordt moe – en de backspace-, delete- en cursortoetsen aan de rechterkant van het toetsenbord worden vaker gebruikt. Als deze (rechtshandige) werknemer ook nog eens veel met de muis werkt, is het oppassen geblazen: hij maakt grote kans RSI-klachten te krijgen.

Eén op de vijf werknemers in Nederland heeft volgens een onderzoek van het CBS RSI-klachten. Bij RSI (Repetitive Strain Injuries) gaat het om pijnklachten aan nek, schouder, arm of pols, die kunnen ontstaan door steeds herhaalde, belastende bewegingen. Veelvoorkomende vormen van RSI zijn het carpaal tunnel syndroom (een blessure aan de pols) en andere pees- en peesschede-ontstekingen. De meeste RSI-slachtoffers werken volgens het onderzoek in de landbouw, maar beeldschermwerkers zijn een goede tweede.

Op deze laatsten richt Alex D. Rodi van de Backshop in Schiedam zich. De Backshop adviseert bedrijven en particulieren die veel achter de computer zitten en verkoopt `ergonomisch verantwoorde' computeraccessoires, als toetsenborden, muizen en software ter preventie van RSI. Rodi is een voormalig verpleegkundige, die in de bankwereld terechtkwam en een aantal jaar geleden geïnteresseerd raakte in het verschijnsel RSI. In Nederland was toen nog weinig aandacht voor computerblessures, maar in de Verenigde Staten werden de computergerelateerde klachten al langer onderkend en onderzocht. Dus trok Rodi met zijn partner Arthur Mulder, chiropracter in Rotterdam, naar de VS om uit te zoeken wat daar op het gebied van RSI-preventie verkrijgbaar was, om het vervolgens op de Nederlandse markt te brengen.

Het begon hier met de `Nohands mouse' die Rodi introduceerde. Binnen een mum van tijd waren er driehonderd van verkocht. De nohands mouse wordt, zoals de naam al doet vermoeden, niet met de hand bediend, maar met de voeten. Het bestaat uit twee pedalen, waarvan er een als cursor fungeert en waarmee je kunt `scrollen' en de ander de clickfunctie overneemt. Daarna volgden de ergonomische toetsenborden die de handen en armen in een natuurlijk positie houden tijdens het typen. Zoals het Kinesis toetsenbord waarin de toetsen aan weerszijden van het bord zijn verzonken en de repeterende bewegingen, zoals enter en delete, onder de duim vallen. En bepaalde functies, zoals de spatiebalk, kunnen worden overgenomen door een voetpedaal. Of een toetsenbord dat aan de armleuningen van een stoel wordt bevestigd, zodat de armen als vanzelfsprekend naar beneden hangen. Behalve de voetenmuis verkoopt de Backshop handmuizen die in vijf maten voor zowel links- als rechtshandigen verkrijgbaar zijn en een muis die eruit ziet als een joystick.

Daarnaast is de inrichting van de werkplek van belang om RSI-klachten te voorkomen. Het bureau moet op de juiste hoogte staan, de afstand tussen beeldscherm en ogen moet groot genoeg zijn en de stoel goed en verstelbaar zijn. Op verzoek komt Rodi, die samenwerkt met Arbo-diensten, op de werkplek kijken om adviezen te geven over onder andere de houding. Hij bezoekt niet alleen bedrijven, maar komt ook aan huis om bijvoorbeeld freelancers te adviseren.

Veel bedrijven hebben de noodzaak van een goede werkplek inmiddels onderkent en er bestaan wettelijke richtlijnen voor de inrichting van de werkplek. Maar met aanpassingen van het materiaal alleen kom je er niet. Stressvermindering is volgens Rodi een eerste vereiste om RSI tegen te gaan. En daar is een mentaliteitsverandering voor nodig: ,,Je moet je niet gek laten maken door een chef die je zit op te jutten of een deadline die gehaald moet worden'', aldus Rodi. ,,Belangrijk is dat een werknemer regelmatig pauzes neemt en beweegt. Liefst om het half uur vijf minuten pauze, de armen los schudden, even van je stoel opstaan en een kopje koffie halen.'' En daarvoor is ook software ontwikkelt. De Backshop levert een softwarepakket dat laat zien hoe lang je al aan het tikken bent en met de muis zit te werken. Als het staatje in het rood komt, wordt het tijd om een pauze te nemen. Daarbij wordt rekening gehouden met het tijdstip van de dag en de totale tijd die achter het scherm is doorgebracht. Om vier uur 's middags wordt dus sneller alarm geslagen dan om tien uur 's ochtends.

De Backshop geeft vaak artikelen voor een paar dagen op proef mee. Vaak moeten mensen wennen aan andere manieren van typen of met de muis werken. Zo duurt het ongeveer zes uur voordat iemand gewend is aan het Kinesis toetsenbord. Bovendien moet je om dit toetsenbord te gebruiken met tien vingers kunnen typen. Een typecursus wordt helaas niet standaard bijgeleverd.

Backshop, Computer en gezondheid, Smetanalaan 139, 3122 HN Schiedam. Tel/fax 010-4702611. Showroom (na afspraak): Stadionweg 45a, Rotterdam. Email: backshop www.backshop.box.nl