Terug naar de moederbuik

Dit jaar begint het Koreaanse Nieuwjaar op 16 februari. Het is een feest van zowel leven als dood. Van leven omdat volgens de maankalender een nieuw jaar begint, van dood omdat ook de voorvaderen worden geëerd.

Op of vlak na Nieuwjaar verzamelt de hele familie – ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen, neven en nichten – zich op vaak eeuwenoude, doorgaans vlakbij het geboortehuis gelegen grafvelden. Generatie na generatie, soms honderden jaren achter elkaar, liggen er begraven. Want hoe dichter je bij je verwanten ligt, des te vrediger is de rust.

De graven zijn gemakkelijk te herkennen. Het zijn simpele rondingen in het landschap. Vaak tientallen bij elkaar. Elke ronding draagt haar eigen dode. Ze hebben de vorm van een gezwollen moederbuik. Tenslotte komt het leven hier vandaan en moet het hier ook weer naartoe. De buik die het leven geeft, neemt het ook weer terug.

Je ziet de rondingen kriskras door het hele land liggen. Vanaf de autosnelweg kun je ze vaak al zien. De dood reist als het ware voortdurend met je mee, honderden kilometers lang, waar je ook gaat.

Twee keer per jaar gaan de families er naartoe. Met Nieuwjaar, meestal in januari of februari, afhankelijk van de maankalender, en in september, de oogstmaand.

Het bezoek neemt doorgaans de hele dag in beslag en mensen die van ver komen, gaan vaak pas de volgende dag terug. Er wordt urenlang gebeden, de doden krijgen voedsel en hun moederbuiken worden met alcohol besprenkeld om de kwade geesten weg te houden.

Hoe lang zal deze begraaftraditie nog stand houden? In sommige streken, vooral in de buurt van grote steden, vormen de lukraak over het landschap verspreide en nog steeds uitdijende begraafplaatsen in toenemende mate een obstakel voor uitbreidingsplannen. De niet te stuiten groei van Seoul heeft er toe geleid dat veel families hun begraafplaatsen zijn kwijtgeraakt.

Daar komt nog bij dat het snel terrein winnende christendom, momenteel de belangrijkste godsdienst in Seoul, zich sterk maakt voor Westers georiënteerde begrafenisrituelen en steeds meer Koreanen het moederbuikgraf als achterhaald afdoen.