Stemmen en beestjes

De toon van Thomas waart door De Psychosekliniek, een documentaire van Hans Polak over de Adolescentenkliniek van het AMC in Amsterdam. Thomas zegt ,,niet denderend'' op de vraag hoe het gaat. Dat hij het vrij moeilijk heeft, eigenlijk. Altijd al. Thomas is opgenomen omdat hij stemmen hoort. Hem is verteld dat het hallucinaties zijn, maar halverwege zijn verblijf wil hij daar nog niet aan. ,,Er zijn gewoon veel mensen die slecht over mij denken.''

De treurigheid van het lot van jongeren die worden getroffen door een psychose is dan al meer dan doorgedrongen. Onder invloed van medicijnen slijten zij traag en starend hun tijd in de kliniek. Ze horen stemmen, voelen beestjes, denken dat ze Jezus zijn. Weemoedige tonen begeleiden de beelden. En als ze in de desolate omgeving van het AMC een potje gaan golfen is het nog buitengewoon mistroostig weer ook.

Het hoofd van de kliniek klinkt niet zo pessimistisch. Hij legt de ouders uit dat de psychosen weliswaar niet te genezen zijn, maar wel te behandelen. Dat leren de kinderen in de kliniek: een terugval voorkomen door medicijngebruik en het vermijden van stress (en drugs). ,,Maar'', zegt een moeder, ,,daarmee heb je eigenlijk nog niets gezegd. Het is te behandelen, maar hoe het uitpakt hangt af van het karakter van het kind.''

Tim bijvoorbeeld, een gezellige, opgeruimde jongen. Tegen de zin van zijn behandelaars regelt hij betaald werk, en hij geeft ronduit toe dat hij soms nog blowt. De bezorgdheid van zijn moeder en oma is pas goed te begrijpen als blijkt dat hij een maand eerder nog heeft geprobeerd zich op te hangen.

De toekomst van de jongeren én hun ouders zal in het teken staan van ziekte. De ouders worden zich ervan bewust dat hun kind altijd kind zal blijven. Bij elke psychose wordt de symbolische navelstreng weer dikker, zegt een moeder.

Als alles goed gaat volgt na de kliniek een dagbehandeling. Maarten lijkt uiteindelijk te genieten van een baantje in een dropfabriek. Hij voelt de beestjes af en toe nog wel door zijn ingewanden glijden, maar dat zegt hij gewoon niet tegen de dokter.

Als het niet goed gaat: opname in een gesloten psychiatrische inrichting. Thomas zoekt Robert-Jan op. Die is nu `officieel schizofreen'. Jaloers kijkt Thomas rond. Het lijkt hem heerlijk. ,,Een jaar poppetjes tekenen. Niks wordt er van je verwacht.''

De psychosekliniek: Over wanen, hallucinaties en verwardheid, Ned.3, 23.08-23.58u.