Republiek

In NRC Handelsblad van 30 januari verzorgt dr. Fontaine een college voor eerste- en tweedejaarsstudenten met als onderwerp monarchisten versus republikeinen. Helaas is het een college met eenzijdige strekking. Het is te hopen dat de studenten ook colleges van andere en meer contemporaine historici zullen volgen. Immers, we weten allemaal dat er in het kader van de monarchale folklore dingen plaatsvinden die of aan het oog onttrokken worden danwel onder de Hollandse spreekwoordelijke tapijtjes worden geveegd. Ook daarvan staat de (vaderlandse) geschiedenis bol. Ingeburgerde instituten als `Het geheim van Soestdijk', de ongenotuleerde `Theekransjes bij Majesteit' en de vele verborgen gehouden affaires hebben niets met een volwaardige democratie te maken.

Natuurlijk heeft Fontaine gelijk wanneer hij stelt dat onder de vele republikeinse vlaggen zich dingen afspeelden waarbij de wenkbrauwen gefronst konden en kunnen worden. Maar die constatering legitimeert niet de redenering dat de loftrompet gestoken moet worden over de monarchie ten detrimente van een gedachtenwisseling over de voordelen van een republiek. De net overleden koning van Jordanië `kocht' met vele incentives de steun van velen en regeerde enkele decennia ongecontroleerd. Nee, in een moderne en transparante samenleving past een controleerbare uitoefening van het bestuur (de nu lopende Kamerenquête is daarvan een voorbeeld). In een volgend college moet Fontaine dergelijke ontwikkelingen binnen de huidige samenleving maar eens aan zijn studenten voorleggen. Of misschien aan een collega overlaten die minder cynisch is over een democratische (en republikeinse) gedachtenwisseling.