PKK meer en meer politieke organisatie

De Koerdische Arbeiderspartij (PKK) is over heel Europa met bezettingen en gijzelingen in actie gekomen voor haar leider, Abdullah Öcalan. Deze regeert de organisatie met ijzeren hand. Door onze redacteur FROUKJE SANTING

Het grondwerk voor de marxistisch-leninistisch georiënteerde Koerdische Arbeiders Partij (PKK), werd in 1974 in Ankara gelegd. Leider Abdullah Öcalan, afkomstig uit een arm dorp in het Koerdische zuidoosten van Turkije, beschuldigde samen met enkele politieke geestverwanten de links-extremistische groeperingen in Turkije van discriminatie van de Koerden. In 1978 richtten ze de onafhankelijke beweging PKK, Partiye Karkeran Kurdistan, op, met als doel een eigen, socialistische, Koerdische staat, en de vereniging van de Koerden in Turkije, Iran, Irak en Syrië. Na de militaire staatsgreep in 1980 in Turkije werd de PKK gedwongen om grotendeels vanuit Syrië en het door Damascus gecontroleerde deel van de Beka'avallei in Libanon te opereren. Vanuit het buurland Syrië lanceerde de PKK in augustus 1984 de guerrilla-oorlog in Zuidoost-Turkije, die tot op dag de dag van vandaag voortduurt en die inmiddels aan ruim 30.000 rebellen, Turkse militairen en Koerdische dorpsbewoners het leven heeft gekost. Om de logistieke steun van de PKK af te snijden werden duizenden (grotendeels door Koerden bewoonde) dorpen van de kaart weggevaagd door het Turkse veiligheidsleger, waardoor tussen de 1,5 en 3 miljoen dorpelingen werden gedwongen om naar elders in Turkije te verhuizen.

In maart 1985 richtte de PKK haar politieke arm, het Nationale Front voor de Bevrijding van Koerdistan (ERNK), op. Deze organisatie is vooral actief in Europa. Het Koerdische Nationale Bevrijdingsleger (ARGK) volgde een jaar later, en groeide uit tot een omvangrijk militieleger.

In de hoogtijdagen van de guerrillastrijd, tussen 1989 en 1993, controleerden de PKK-strijders vrijwel het volledige zuidoosten van Turkije en voerden ze tal van gewapende aanvallen uit op militaire en burgerdoelen in de regio. De strijd werd grotendeels gefinancierd uit de criminele activiteiten van de PKK: de handel in verdovende middelen, mensensmokkel vanuit Turkije naar Europa en afpersing van Koerdische en Turkse zakenmensen en burgers, zowel in Turkije zelf als daarbuiten. Bovendien bestaat er een actieve band tussen Turkse mafiaclans en de PKK. De inkomsten uit die illegale activiteiten lopen in de honderden miljoenen guldens. In drugskringen wordt aangenomen dat de PKK zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot de belangrijkste schakel in de handel in verdovende middelen in Europa.

Öcalan is een een zeer autoritair leider, die geen tegenspraak duldt en die de PKK altijd met ijzeren hand heeft geregeerd. De afgelopen jaren werden tal van Koerdische activisten die zijn strijdmethoden in twijfel trokken, vermoord, in Europa en op het oorlogsveld. Tegelijkertijd is de PKK zichzelf in de afgelopen jaren steeds meer als een politieke organisatie gaan profileren, die niet langer uit is op onafhankelijkheid, maar op erkenning van de Koerdische identiteit. De guerrilla-oorlog is een drukmiddel om die eisen af te dwingen.

Die boodschap wordt vooral in Europa verkondigd, waar na de coup in 1980 tienduizenden Koerden politiek asiel kregen. Een deel van hen vormt het actieve, politieke kader van de PKK, verantwoordelijk voor de hevige gevechten, begin jaren negentig, tussen nationalistische Turken en Koerden, waarbij ook veel Turks bezit werd vernield. Dat leidde tot een officieel verbod van de PKK in 1993 in Duitsland, kort daarna gevolgd door Frankrijk.

De huidige acties van de PKK door geheel Europa hebben hetzelfde doel: men blijft de aandacht op de Koerdische zaak vestigen en geeft tevens de boodschap in de Europese hoofdsteden af dat de lidstaten van de Europese Unie (EU) medeverantwoordelijk zijn voor een oplossing van het Koerdenvraagstuk in Turkije.

Maar voorlopig heeft Ankara de eerste etappe in het gevecht dat op 12 november begon met het opduiken van Öcalan op het vliegveld van Rome, in zijn voordeel beslecht. Geen enkele Westers land, met uitzondering van de VS, wilde dat hij aan Turkije zou worden uitleverd omdat hem daar de doodstraf te wachten stond voor de 30.000 doden die hem worden aangewreven. Maar Europa wilde hem ook zelf niet hebben, met als gevolg dat Öcalan na tal van omzwervingen vandaag alsnog in Turkije is gearriveerd. De PKK zal niet nalaten om de grote frustratie daarover in de Europese hoofsteden tot uitdrukking te brengen.