Twente maakt van Ajax koning in onderbroek

Grimmig analyseerde Jan Wouters zijn eerste nederlaag (2-1) als coach van Ajax. Wie hem vroeger heeft zien voetballen, begreep hoe diep hij was gekwetst door de apathie bij zijn spelers die zich door het al even matige FC Twente op wilskracht lieten aftroeven. Het woord strijd lag gisteren in zijn mond bestorven, want alleen met dat wapen kan het gerenoveerde Ajax een schrijnend gebrek aan kwaliteit compenseren. Arbeid stond in hoofdletters geschreven op het visitekaartje van de voetballer Jan Wouters. Als coach predikte hij in Enschede vergeefs de zegeningen van de arbeider.

Jubilaris Jan van Halst had zich in het uitverkochte stadion geen beter decor kunnen wensen voor zijn 250ste competitiewedstrijd. Fijntjes constateerde de aanvoerder van FC Twente dat Ajax de ideale tegenstander was om de crisis te bezweren. Na twee afstraffingen in eigen huis tegen Fortuna Sittard en AZ liet een boze voorzitter Anker weten dat spelers als Van Halst eerst maar eens de mouwen moesten opstropen alvorens kritiek te leveren op het beleid van de club.

Juist Van Halst stond gisteren model voor een strategie die Wouters bij zijn elftal node had gemist. Met enige gêne liet Twente-coach Hans Meyer een muur optrekken voor doelman Sander Boschker, in de hoop dat Ajax op het slechte veld niet tot een slijtageslag in staat zou zijn. Tot grote ergernis van Wouters konden de Ajacieden de passie van Twente inderdaad niet beantwoorden.

Het kan niet anders of de voormalige middenvelder moet gisteren even heimwee hebben gehad naar de tijden waarin hij bij zijn clubs als het cement tussen de stenen werd gepresenteerd. Als Wouters zelf nog had kunnen voetballen, zou hij scheldend en tierend en schoffelend voor elke bal zijn ploeg op sleeptouw hebben genomen. ,,Maar het type-Wouters lijkt uitgestorven'', verzuchtte de opvolger van Morten Olsen. En met zelfspot: ,,Ik had het bovendien slechts tien minuten volgehouden.''

Misschien was dat tegen FC Twente voldoende geweest om de vonk bij zijn spelers te laten overspringen. Want Wouters benadrukte eens te meer dat het `Boertjesloze' Ajax alleen met veel inzet in de race kan blijven voor een plaats in de Champions League, al heeft het daar met de huidige selectie niets te zoeken.

Na het vertrek van Frank en Ronald de Boer naar Barcelona is de ontmanteling van Ajax bijna voltooid. Alleen de veelvuldig geblesseerde Jari Litmanen lijkt zijn club nog trouw te willen blijven. Maar ook doelman Edwin van der Sar moet zich in Enschede hebben afgevraagd wat hem nog aan het Nederlandse voetbal bindt.

Gedurende de tweede helft werd hij door de aanhang van Twente luidkeels omschreven als ,,een jood in de goal met grote oren'' en het was onbegrijpelijk dat scheidsrechter Luinge zich doof hield voor die spreekkoren. Die enge ambiance leek zelfs de stoïcijnse Van der Sar uit zijn evenwicht te halen. De keeper van Oranje oogde plotseling kwetsbaar, al hadden zelfs twee Van der Sars de doelpunten van Twente niet kunnen voorkomen.

Hoewel aanvoerder Danny Blind zijn rentree maakte na een knieblessure bewees het duel met FC Twente dat de defensie van Ajax met het afscheid van Frank de Boer een geweldige aderlating heeft ondergaan. In de bekerwedstrijd tegen Roda JC ramden de verdedigers Melchiot en Mensah elke bal lukraak naar voren en was Oliseh een zwakke libero.

Ook in Enschede was de aanvalsopbouw bij Ajax bedroevend en de onzekere linksback Tom Sier illustreerde wederom dat hij niet eens de schoenveters van Frank de Boer mag strikken. Dom uitverdedigen van Dean Gorré bracht Sier een minuut voor rust in de problemen. Oud-Ajacied John Bosman profiteerde gretig van de aarzeling bij de Volendammer en legde de bal na een sliding op de schoen van invaller Ansar Ajoupov: 1-1.

In de 80ste minuut incasseerde Twente de verdiende winst na alweer een grove fout in de afweer bij Ajax. Na een pass van middenvelder Steinmann liet Oude Kamphuis – omringd door de passief toekijkende Blind, Oliseh en Melchiot – de bal slim lopen voor spits Jan Vennegoor of Hesselink, die de bal hard door de benen van Van der Sar schoot: 2-1.

Wouters herhaalde na de pijnlijke nederlaag dat de miljoenen voor de broers De Boer voorlopig in de kluis blijven liggen. Hij denkt nog steeds dat Ajax ook zonder aankopen bij de eerste drie in de eredivisie kan eindigen. ,,In principe doen we geen aankopen'', zei Wouters. ,,Op de positie van Sier kunnen we nog een speler gebruiken. Maar heel Europa is op zoek naar een goede linksback. Ik vind niet dat we in paniek snel iemand moeten halen. Zo'n noodgreep zie ik niet zitten.''

De wederopbouw krijgt pas volgend seizoen gestalte. Ajax heeft al belangstelling getoond voor Niels Oude Kamphuis. Maar heeft de 21-jarige speler van FC Twente nog wel zin in een transfer naar een club die op dit moment niet veel beter is dan zijn huidige werkgever? Ook AZ en het Duitse Schalke 04 zijn in de markt voor de middenvelder die in Enschede voornamelijk als rechtsback speelt.

,,Vandaag was FC Twente beter'', zei Oude Kamphuis, lachend. ,,Maar aan het einde van dit seizoen staat Ajax echt hoger dan wij. Het lijkt me een uitdaging om met een nieuw elftal Ajax terug naar de top te helpen. Maar ik wil eerst weten wat Wouters met me voor heeft. Ik kom niet naar Ajax om daar op de reservebank te gaan zitten.''

De flirt met spelers van het kaliber Oude Kamphuis en Van Bommel (Fortuna Sittard) past in het streven van Wouters zich net als Louis van Gaal te richten op jonge subtoppers die het Ajax-systeem nog kunnen leren. Gevestigde voetballers als de reeds afgeschreven Kinkladze kunnen zich al niet meer aanpassen aan de doctrines in het spel van de landskampioen. Maar wie bij Ajax nog wel?

Alleen Jesper Grönkjaer doet nog herinneren aan het oude Ajax. De 21-jarige Deense aanvaller werd door zijn landgenoot Morten Olsen openlijk geschoffeerd toen hij zich een keer niet aan de opdrachten hield. Ook in het duel met Twente incasseerde Grönkjaer diverse scheldkanonnades van zijn medespelers, omdat zijn acties soms in schoonheid stierven en hij zich bovendien te weinig manifesteerde. Maar toch.

Grönkjaer doet bij zijn demarrages soms denken aan het Engelse wonderkind Michael Owen en hij toonde zijn klasse niet alleen door na een pass van Wamberto het enige doelpunt voor Ajax te scoren. ,,Ajax heeft met het vertrek van Frank en Ronald de Boer veel creativiteit ingeleverd'', zei Twente-captain Van Halst. ,,Bijna niemand bij Ajax heeft nog ideeën of is in staat een beslissende opening te forceren.''

Coach Wouters zal het slechts beamen. Ajax teert nog slechts op zijn reputatie. De ploeg oogde gisteren als een koning in een rafelige onderbroek die zelfs vergeten is wat hard werken is.

    • Robèrt Misset