Partijgangers in Nigeria pakken het geld en kiezen wie ze de beste vinden

Voorafgaande aan de presidentsverkiezingen op 27 februari kiezen de nieuwe politieke partijen in Nigeria hun kandidaten. De strijd gaat niet zozeer om ideologie als wel om geld.

,,Er stroomt vandaag geld in Jos'', lacht een campagneleider van de Democratische Volkspartij (PDP), de grootste partij bij de aanstaande parlements- en presidentsverkiezingen in Nigeria. Alsof om zijn woorden kracht bij te zetten, rijdt een Mercedes het terrein van het hotel op. De chauffeur opent de achterbak, laadt enkele hoge stapels bankbiljetten uit en sjouwt deze naar een hotelkamer waar enkele PDP-leden vergaderen over de vraag op welke presidentskandidaat men zal stemmen bij de conventie in het voetbalstadion van Jos.

Money bags heten in het Nigeriaanse jargon de multimiljonairs die hun veelal door corruptie vergaarde fortuinen inzetten om de politiek te beïnvloeden. Cash and carry heten de partijleden die het geld aannemen en zo hun stemgedrag laten beïnvloeden. Het kopen van stemmen is niet nieuw in de Nigeriaanse politiek. Op partijconventies en in het parlement wordt al jaren driftig met geld gestrooid, zowel onder burger- als militaire regimes. Maar bij de huidige verkiezingscampagnes, die in mei moeten leiden tot de formele machtsoverdracht door de militairen aan een burgerregime, gaat volgens waarnemers méér geld om dan ooit tevoren.

Het begint al op de straten van Jos, die in de greep zijn van een luidruchtig carnaval. Opgewonden aanhangers van kandidaat Alex Ekwueme zingen, dansen en drummen in een meeslepende swing. Een vrachtwagen, met daarop een band met zwetende trompettisten, baant zich een weg door de menigte. ,,Ik geef ze 500 naira (ongeveer 11 gulden) per dag om voor ons op te treden'', verklapt campagneleider Musa. ,,Hun aanwezigheid op de straat oefent psychologische druk uit op de delegatieleden die straks op de conventie de PDP-presidentskandidaat aanwijzen.'' 's Avonds raakt Musa in het nauw. De `aanhangers' komen hun loon halen en als hij dit niet direct kan uitbetalen, breekt er een pandemonium uit. De boze groep dreigt over te lopen naar het kamp van rivaal Olusegun Obasanjo.

Het meeste geld in het gevecht voor de kandidatuur van de PDP stroomt uit het kamp van Obasanjo. Deze militaire heerser van 1976 tot 1979 wendt zijn eigen fortuin aan en kan vermoedelijk rekenen op forse financiële steun van de eveneens ex-militaire president Ibrahim Babangida, die ook in Jos neerstreek voor de PDP-conventie. ,,Het Ekwueme-kamp presenteert de mooiste beleidsplannen maar wij beschikken over het meeste geld'', pocht campagneleider Ad Obu Obu. ,,We zijn zeker van Obasanjo's overwinning.''

Bij de benoeming van de PDP-presidentskandidaat in Jos geven de stemmen van bijna 2.500 delegatieleden de doorslag. Zij werden gekozen bij eerdere verkiezingen voor gemeenteraden en deelstaatparlementen. In een hotelkamer in Jos bepalen twee deelstaatgouverneurs hun strategie. De één zegt: ,,Mijn delegatie heeft besloten dat we ten minste 150.000 naira (ongeveer 3.200 gulden) per persoon willen.'' Waarop de andere gouverneur inbrengt: ,,Ik wil dat alle leden van mijn delegatie mij consulteren alvorens ze hun stembiljet invullen.'' De ander fronst zijn wenkbrauwen. ,,Nee man, dat kan niet! We hebben nu democratie in Nigeria. Een ieder moet naar eigen geweten stemmen, onafhankelijk van wie hij geld heeft aangenomen.''

Welke bedragen precies worden betaald is onduidelijk. De hoogste schattingen lopen uiteen van twee miljoen naira door het Obasanjo-kamp voor ieder delegatielid tot een half miljoen naira van Ekwueme. Om te voorkomen dat delegaties met lucratieve aanbiedingen worden weggekaapt, proberen de campagneteams de gedelegeerden af te zonderen in bewaakte villa's.

Bamanga Tukur, lid van de partijraad van de PDP, noemt het strooien met geld geen politieke corruptie maar een vergoeding voor vervoer en onderdak in Jos. ,,De ene presidentskandidaat geeft alleen een wat hogere reiskostenvergoeding dan de andere'', legt hij uit. Mohamud Waziri, voorzitter van de Algehele Volkspartij (APP) die in Kaduna haar presidentskandidaat aanwijst, geeft een minder wollig antwoord. ,,De achtereen opvolgende militaire regimes hebben een negatieve uitwerking gehad op de burgerpolitici. We laten ons corrumperen, we vertonen dictatoriale neigingen en streven bovenal naar hoge benoemingen in het overheidsapparaat om onze zakken te vullen. Dat moet allemaal gaan veranderen onder het aanstaande burgerregime.''

De wanorde in de Nigeriaanse politieke partijen, de omkoperij en het gebrek aan ideologie zijn voor een aanzienlijk deel het gevolg van het hoge tempo waarin de militaire president Abubakar de overgang naar een burgerbewind doorvoert. In een luttele zes maanden moesten de burgerpolitici zich groeperen in partijen, waarvan ze zelf de oprichting en organisatie dienden te bekostigen. Na ruim 15 jaar militair bestuur was het misschien niet verwonderlijk dat de oude en rijkste burgerpolitici als leiders naar voren kwamen. De fascinerendste vraag is in hoeverre de gedelegeerden bij de conventies van de PDP in Jos en die van de APP in Kaduna hun keuzes laten bepalen door geld. ,,Ik liet me door beide kampen betalen'', onthult een delegatielid in Jos, ,,maar stemmen doe ik toch op de kandidaat die mij het beste lijkt.''

    • Koert Lindijer