Overleg Kosovo krijgt week extra

De Serviërs en de Albanezen hebben in Rambouillet van de internationale gemeenschap een week extra de tijd gekregen om het eens te worden over een regeling voor Kosovo.

Gisteren voerden de twee delegaties voor het eerst direct overleg – een belangrijke doorbraak, zij het slechts een procedurele.

Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, die de twee delegaties overtuigde direct met elkaar te praten, hebben de Albanezen inmiddels erkend dat het ontwerp-vredesplan van de internationale Contactgroep voor ex-Joegoslavië ,,een eerlijke afspraak'' is. De Serviërs blijven echter radicaal tegen een van de kernpunten van een voorgestelde regeling, de legering van een NAVO-troepenmacht in Kosovo die zou moeten toezien op de naleving van een akkoord. De Serviërs hebben dit weekeinde bij herhaling laten weten van zo'n troepenmacht niets te willen weten. De Servische president, Milan Milutinovic, zei gisteren in Parijs na besprekingen met Albright dat de NAVO zich ,,een Europees Vietnam'' op de hals haalt als ze vasthoudt aan die eis. ,,Het is ons land en we zullen ons verdedigen, hoe machtig de NAVO ook is'', aldus Milutinovic.

De conferentie van Rambouillet had zaterdag afgesloten moeten zijn met een akkoord over een door de Contactgroep ontworpen vredesplan. Gisteren besloten de ministers van Buitenlandse Zaken van de zes leden van de Contactgroep (de VS, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Italië) de conferentie met een week te verlengen, tot uiterlijk zaterdag om twaalf uur 's middags. De bijeenkomst van de zes ministers volgde op een vergadering van de vijftien ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, die in Parijs werden ingelicht over de voortgang van het overleg.

Die voortgang was teleurstellend. In een verklaring concludeerde de Contactgroep gisteren dat ,,de vooruitgang langzamer is dan we hadden gehoopt''. In de verklaring van de zes ministers werden beide partijen opgeroepen het ontwerp-vredesplan te accepteren, inclusief de arrangementen die zijn voorzien om naleving af te dwingen in de vorm van een vredesmacht.

Verder werden – in een verwijzing naar NAVO-luchtacties – beide partijen gewaarschuwd dat ze rekenschap zullen moeten afleggen in het geval ze een akkoord verhinderen. De Contactgroep waarschuwde de twee partijen dat ,,de tijd opraakt'' en dat een akkoord ,,de enige manier is om verder geweld op grote schaal en een humanitaire catastrofe te verhinderen''. Minister Albright zei gisteren dat het gebrek aan voortgang tot nu toe voornamelijk de schuld van de Serviërs is

Minister Albright wilde niets weten van verdere verlenging van de onderhandelingen in Rambouillet na de nu toegestane tweede week. ,,Wie uitstel van zijn examen vraagt vóór hij heeft gewerkt kan bij mij niet op een warme ontvangst rekenen'', zo zei ze.

In dezelfde geest van haar vroegere leven als hoogleraar internationale betrekkingen hield Albright een warm pleidooi voor de voorgestelde Kosovo-regeling: ,,Het uitgedachte model is zeer vernuftig. We moeten nu over staten en volkeren echt anders praten dan aan het begin van deze eeuw. De Kosovaren zullen hun eigen leven volledig kunnen inrichten. Dat is anders dan zij al die tijd onder de communisten gewend zijn geweest. Verkiezingen, eigen scholen, lokale politie. Dat is belangrijker dan het verabsoluteren van de termen soevereiniteit en onafhankelijkheid. En de Serviërs zeg ik: het maakt alles uit of vreemde troepen, die tijdelijk op je grondgebied komen indringers of genodigden zijn. Ze komen om de vrede te bewaren. Dat geeft ook de Serviërs de kans dat er een eind komt aan moord en doodslag.''

Het directe overleg tussen de twee delegaties, gisteren, duurde drie kwartier. Vier Kosovo-Albanezen – onder wie Ibrahim Rugova, de `president' van de door de Albanezen eenzijdig uitgeroepen `Republiek Kosovo', en Hashim Thaçi, die namens het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK in Rambouillet is en die optreedt als coördinator van de Albanese delegatie – spraken direct met vier leden van de Servische delegatie, onder wie de Servische vice-premier Ratko Markovic en de speciale afgezant van de Joegoslavische president Miloševic, Vladan Kutlešic. Handen werden er niet geschud.

In het gesprek maakten de Albanezen opnieuw duidelijk het ontwerp-plan van de internationale Contactgroep op dit moment nog niet te willen ondertekenen (zoals de Serviërs al een week eisen), terwijl de Serviërs nog eens herhaalden fel tegen de komst van een vredesmacht van NAVO-troepen naar Kosovo te zijn.

De Amerikaanse president Clinton heeft zaterdag in zijn wekelijkse radiopraatje herhaald dat de Amerikanen bereid zijn vierduizend militairen te leveren voor een internationale troepenmacht in Kosovo, die 28.000 man zou moeten omvatten. Wel moet er eerst een akkoord over Kosovo zijn.

Clinton zei dat de Amerikanen de lessen van de Tweede Wereldoorlog en Bosnië hebben geleerd. De les van de Tweede Wereldoorlog is naar zijn zeggen dat zonder Amerikaanse inspanning de oorlog in Kosovo zich kan uitbreiden naar andere landen op de Balkan zoals Macedonië, Albanië, Bulgarije en Griekenland. Hij zei ook dat ,,Amerika niet veilig kan zijn als moet worden getwijfeld aan Europa's toekomst''.

Uit het conflict in Bosnië kan volgens Clinton de les worden geleerd dat als niet in een vroeg stadium wordt ingegrepen, een later ingrijpen veel duurder zal blijken te zijn.

KOSOVO: pagina 5