Bezit van nepartikel steeds riskanter

Namaak wordt steeds strenger bestraft. Dat bleek vrijdag bij de rechtbank in Utrecht in een uitspraak over nep-Rolex-horloges uit Antwerpen. Ook het in bezit hebben van nepartikelen is in de toekomst niet meer zo risicoloos.

Wie komende zomer in een namaak Lacoste-shirt over de Scheveningse boulevard loopt, hoeft niet direct te vrezen dat de politie hem na het confisqueren van het gewraakte textiel in blote bast verder stuurt. Duidelijk is wel dat het in bezit hebben van – dure – nepartikelen waarbij sprake is van merkinbreuk, niet meer zo risicoloos is als tot dusverre werd aangenomen.

Wie met piraterij- of counterfeit-producten op markt of braderie staat en horloges van Rolex of Breitling voor 20 gulden per stuk verkoopt, weet dat hij het risico loopt dat zijn handel wordt geconfisqueerd en hij er zelf nog een straf overheen krijgt bovendien.

Dat geldt niet alleen voor ambulante neringdoenden, ook grootwinkelbedrijven maken er zich met regelmaat schuldig aan bijvoorbeeld paraplu's met een Burburry-ruit aan te bieden tegen dumpprijzen.

De president van de rechtbank in Utrecht oordeelde vorige week dat een merkproducent niet alleen spullen in beslag kan laten nemen bij marktkooplui of malafide juweliers, maar ook bij een particulier die ze in bezit heeft.

Het is immers niet gezegd dat die ze niet zou kunnen verhandelen, al ligt dat bij een gedragen Lacoste-shirt natuurlijk anders als bij een gouden horloge, bezet met edelstenen.

Piraterij, namaak of counterfeiting wordt een steeds groter probleem. Volgens het Counterfeiting Intelligence Bureau van de Internationale Kamer van Koophandel zou de door namaak berokkende schade aan de industrie intussen 5 tot 7 procent van de wereldhandel uitmaken.

Uit een onderzoek in Frankrijk blijkt dat één op de vijf ondernemingen met 50 of meer werknemers zegt het slachtoffer te zijn of te zijn geweest van piraterij.

Amerikaanse bedrijven die door het auteursrecht beschermde producten op de markt brengen, ramen hun jaarlijkse verlies als gevolg van namaak op 12 tot 15 miljard dollar. Volgens de IFPI (de muziekindustrie) is de verkoop van illegale compactdiscs in '96 met bijna twintig procent toegenomen en vertegenwoordigde toen 14 procent van de markt.

Volgens ramingen van de Europese Commissie zijn als gevolg van namaak de voorbije tien jaar in de EU jaarlijks 100.000 banen verloren gegaan, in de VS rond 120.000. Dat komt onder meer doordat namaakbedrijven niets aan onderzoek en ontwikkeling, marktverkenningen of reclame doen.

Een studie van de Europese Commissie wijst uit dat de expansie van de piraterij sinds het begin van de jaren tachtig enorm is geweest.

Zozeer dat de gevolgen ervan nu wereldwijd voelbaar zijn. De voortdurende groei van de internationale handel heeft daaraan bijgedragen, evenzeer als de ontwikkeling van de communicatie.

Maar vooral de ineenstorting van de politieke stelsels in Midden- en Oost-Europa heeft een duw gegeven. Daar zijn nieuwe markten ontstaan die klaarblijkelijk zeer gevoelig zijn voor dure illusieproducten uit het Westen, ongeacht de vraag of die echt zijn. Daarbij komt dat er inmiddels - als gevolg van de informatiemaatschappij – moderne, verfijnde en gemakkelijk en goedkoop toepasbare technieken zijn ontwikkeld voor het kopiëren van producten.

Wetgeving en dus rechtspraak lopen achter op die ontwikkelingen, maar uit de uitspraak van de Utrechtse rechtbankpresident van vorige week valt af te leiden, dat ook de consument die 5.500 gulden betaalt voor een gouden Rolex, bezet met diamanten – ook al is die tweedehands – in zo'n uitdijende, frauduleuze markt niet langer zonder meer als te goeder trouw kan worden aangemerkt.

Met andere woorden: wil dat piraterijverschijnsel ook maar enigszins in de hand worden gehouden, dan zal ook de particulier in de toekomst op zijn qui-vive moeten zijn, anders loopt hij het risico zijn spullen kwijt te raken. Dat geldt des te meer nu merken als Rolex steeds vaker worden geconfronteerd met `dure namaak', zoals de Utrechtse raadsman mr. F.V.B.M. Mutsaerts van de Zwitserse firma Montres Rolex S.A. stelt.

Piraterij komt naar zijn idee ook steeds meer voor in het particuliere circuit. Mensen kopen namaak om het als echt verder te verhandelen en gaan zodoende wel degelijk deel uit maken van het economisch verkeer.

Dat wordt des te duidelijker als minvermogenden in het onderhavige geval (blijkens het feit dat ze een toegevoegde advocaat hebben) horloges met het merk Rolex kopen voor een prijs, die twee tot drie maal hun maandinkomen bedraagt en daarvoor uitwijken naar Antwerpen.

Ook de wetgever is ervan overtuigd dat op deze manier het kwaad niet kan worden uitgebannen. Het huidige wetsartikel stelt mensen strafbaar die goederen voorzien van valse merken `ten verkoop of ter uitdeling in voorraad houden'.

Er is inmiddels een wetsvoorstel de Tweede Kamer gepasseerd waardoor iedereen strafbaar is die goederen met valse merken bezit, ongeacht de vraag of die `ten verkoop of ter uitdeling in voorraad worden gehouden' en dus wel of niet overduidelijk voor de handel zijn bedoeld.

De rechtbank lijkt dus op die intentie van de wetgever vooruit te lopen, zo blijkt uit het vonnis. Mutsaerts: ,,Het is duidelijk dat de doctrine met betrekking tot merkinbreuk door piraterij steeds strenger wordt door de almaar toenemende hoeveelheid namaakartikelen. Verscherping van de wetgeving wordt ingevoerd, maar ook deskundigen op het gebied van merkenrecht verkondigen steeds striktere meningen.''