Verzekeraar heerst op `ziektemarkt'

Gedreven door grote verliezen mengen verzekeraars zich in de strijd tegen het ziekteverzuim. ,,Wij willen er vanaf de eerste dag bovenop zitten.'' Zijn werknemers hierbij gebaat?

Een bibliothecaris heeft last van zijn arm. De bedrijfsarts vindt dat hij rust nodig heeft en wil de werkomstandigheden nader bekijken. Maar de werkgever wordt ongeduldig. Hij weet dat een zieke werknemer geld kost en wil een snelle doorverwijzing naar een orthopeed, liefst een zonder wachtlijst. Hij schakelt de verzekeraar in bij wie hij de ziektekosten van zijn werknemers heeft verzekerd. Die wil wel helpen – graag zelfs. Ziekteverzuim? ,,Wij willen er vanaf de eerste dag bovenop zitten'', zegt een woordvoerder van Interpolis.

Honderden miljoenen hebben verzekeraars verloren op de `verzuimverzekeringen' die werkgevers na de privatisering van de Ziektewet (1996) hebben afgesloten. De premies bleken aanvankelijk te laag en het ziekteverzuim steeg. Inmiddels zijn de premies verhoogd, maar aan het ziekteverzuim kunnen verzekeraars formeel nog altijd niets doen. Dat is de taak van werkgevers en hun arbodienst, het bedrijf dat zieke werknemers begeleidt. Een werkgever is wettelijk verplicht zo'n arbodienst te contracteren. Met nieuwe eisen in de contracten met werkgevers trachten verzekeraars nu greep te krijgen op de arbodiensten en het ziekteverzuim.

Zo heeft verzekeraar Reaal `zijn' werkgevers en arbodiensten onlangs een contract met eisen gestuurd, waaronder de lijst van gegevens die de arbodiensten voor Reaal moeten registreren. Het gaat om onder meer naam en adres van de werknemer, een oordeel van de bedrijfsarts of er werkelijk sprake is van ziekte, activiteiten van de werknemer die werkhervatting in de weg staan en het bestaan van een conflict tussen werkgever en werknemer. De arbodienst moet deze gegevens doorspelen aan de verzekeraar, ,,voorzover zulks niet wettelijk verboden is''.

De Branche Organisatie Arbodiensten (BOA) gaat dit veel te ver. De eisen zijn in strijd met de privacycode van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst, waaraan ook bedrijfsartsen gehouden zijn. In tegenstelling tot wat de code voorschrijft is de gevraagde informatie terug te voeren op individuen. Ook vermeldt het contract niet dat in alle gevallen toestemming van de werknemer nodig is voor de verstrekking van gegevens. De verwijzing naar de wet zegt BOA-voorzitter Chr. Steenbergen daarom weinig. Hij heeft de arbodiensten afgeraden het contract te tekenen.

Maar volgens een woordvoerder van Reaal hebben verschillende arbodiensten dit toch al ondertekend. Reaal gaat ervan uit dat het contract niet tegen de wet is en vindt dat voldoende. Bovendien, zegt de woordvoerder, hebben alle verzekeraars dergelijke eisen gesteld. Interpolis zegt zich te beperken tot het opvragen van naam, begindatum van ziekte, percentage van arbeidsongeschiktheid en eventueel datum van herstel. Nationale Nederlanden bevestigt met zes grote arbodiensten afspraken te hebben gemaakt, maar wil niet melden welke. Wel zouden ze voldoen aan de privacywetgeving.

Een van de twistpunten tussen verzekeraars en arbodiensten is het arbeidsconflict, een belangrijke oorzaak van ziekteverzuim. ,,Wij willen niet dat dat onder de noemer ziekteverzuim wordt opgevoerd'', zegt productontwikkelaar H. Becx van Interpolis. Steenbergen van de verenigde arbodiensten vindt dat ,,te kort door de bocht''. Hij wijst erop dat de uitvoeringsinstellingen als het GAK, die de WAO uitbetalen, conflicten wel zien als grond voor arbeidsongeschiktheid, en dat dit stand houdt bij de rechterlijke instanties. Directeur H. Stam van ArboNed: ,,Je komt er niet uit. Mensen hebben ruzie met hun baas maar komen met hoofdpijn bij de dokter.'' Ook hij vindt dat verzekeraars in een dergelijk geval moeten uitkeren.

De vraag is of arbodiensten verzekeraars voldoende weerstand kunnen blijven bieden. Tussen een aantal verzekeraars en arbodiensten zijn inmiddels nauwe banden ontstaan. Nationale Nederlanden heeft een belang van twintig procent in ArboNed NV, Reaal in Arbogroep GAK. Arbo Noord is zelfs volledig in handen van zorgverzekeraar RZG. Zo zit de verzekeraar dicht bij het vuur. Te dicht? ,,Voor verzekeraars is een koppeling van bestanden heel interessant'', zegt voorzitter Jan Casper van Beek van de wetenschappelijke vereniging van bedrijfsartsen. ,,Daar moet je absoluut waakzaam op zijn.''

De FNV maakt zich grote zorgen over de verstrengeling. ,,Je mag bij een werknemer geen enkele vraag laten opkomen over de onafhankelijkheid van zijn bedrijfsarts'', zegt vice-voorzitter K. Roozemond. ,,Is een arbodienst eigendom van een verzekeraar, dan kun je al vermoeden dat er kruisbestuiving plaatsheeft. Wij zullen ondernemingsraden dan ook adviseren om voor een onafhankelijke arbodienst te kiezen.''

Directeur B. van der Hoek van Arbo Noord vindt dat onzin. ,,Als morgen op straat ligt dat gegevens van een zieke werknemer naar de verzekeraar gaan, kunnen we de zaak wel opdoeken. Wij hebben aparte netwerken, aparte systemen.'' Ook BOA-voorzitter Steenbergen vindt het FNV-standpunt overdreven. ,,Bedrijfsartsen die vinden dat ze te veel onder druk staan kunnen sinds kort een klacht indienen bij een onafhankelijke geschillencommissie. En hun professioneel statuut biedt absoluut voldoende waarborg voor hun onafhankelijkheid.''

Maar bedrijfsarts B. Sorgdrager, werkzaam bij Arbo Unie, heeft niet zo'n hoge dunk van dat statuut. ,,Je kunt ermee wapperen, maar in de praktijk geloof ik er niet zo in.'' Hij heeft wel enig begrip voor de opstelling van de verzekeraars. ,,Als ik verzekeraar was zou ik ook willen weten wat een werkgever doet om ziekteverzuim te voorkomen. Maar hij zou zich moeten richten op het totale arbo-beleid van een onderneming, niet op het individuele geval.'' De eisen van verzekeraars kúnnen gunstig uitpakken vindt Sorgdrager. ,,Als zij tegen werkgevers zeggen: `Zorg dat je mensen niet ziek worden' is dat alleen maar gunstig. Ik merk dat onvoldoende. Het is gericht op: Die mensen moeten weer aan het werk.''