TWEE WEKEN STRIKTE BEDRUST BIJ HERNIA IS EEN ZINLOZE THERAPIE

Bij hernia met ernstige klachten schrijft de huisarts vaak twee weken bedrust voor. Soms strikte bedrust, waarbij ook het wassen en het toiletbezoek op bed moet gebeuren. Meestal krijgt de patiënt te horen dat een beetje lopen voor toiletbezoek en douchen nog wel mag.

Die twee weken bedrust hebben geen zin. Neurologen, radiologen en huisartsgeneeskundigen van de Universiteit van Maastricht hebben vastgesteld dat die twee weken bedrust geen enkele invloed hebben op verergering of genezing van de kwaal en ook niet op de pijnklachten, het ziekteverzuim en de doorverwijzing voor herniachirurgie. Hun conclusie is gebaseerd op een vergelijkend onderzoek onder ruim 180 patiënten. De helft van die hernialijders kreeg het advies zoveel mogelijk op de been te blijven, de andere helft moest zoveel mogelijk het bed houden. Na 2, 3 en 12 weken werden pijn, werkverzuim en de noodzaak van chirurgisch ingrijpen beoordeeld. Natuurlijk wisten patiënten en hun artsen welke therapie de rugpatiënten volgden, maar de beoordelaars van de klachten en de onderzoekers die de gegevens verwerkten en analyseerden wisten dat niet (The New England Journal of Medicine, 11 febr).

Hernia is rugpijn met naar de benen uitstralende pijn. De pijn wordt erger bij hoesten en niezen. Hij wordt veroorzaakt door een tussen wervels klem zittende zenuw. De zenuw komt meestal in het gedrang doordat een kraakbenen tussenwervelschijf is gebarsten. De zachte kraakbeeninhoud puilt uit en knelt de zenuw af die vanuit het ruggenmerg het lichaam inloopt. De huisarts mag de diagnose stellen als de pijn in het been uitstraalt tot onder de knie en als er krachtverlies, reflexveranderingen of verminderd gevoel is in een lichaamsdeel dat door één uit het ruggenmerg ontspringende zenuwtak wordt `bediend'. De proef van Lasègue is een belangrijk en eenvoudig diagnostisch instrument. De arts heft dan het gestrekte been van de op zijn rug liggende patiënt. Als de hoek van 90 graden wegens pijn niet bereikbaar is, is dat een aanwijzing voor hernia.

De herniastandaard (officiële naam: lumbosacraal radiculair syndroom) van het Nederlands Huisartsen Genootschap schrijft bij ernstige klachten twee weken bedrust voor. Het is de bedoeling dat deze standaarden, waar alle huisartsen zich in normale gevallen aan zouden moeten houden, tot stand komen op basis van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Maar de Maastrichtse onderzoekers zeggen dat de wetenschappelijke basis voor het bedrustadvies ontbreekt en toonden aan dat het advies in de standaard zinloos is.

Na de eerste twee weken bedrust of doorgaan met normale bezigheden meldde 70% van de bedrustgroep een verbetering, tegen 65% van de doorzetters. Statistisch was dat verschil van geen betekenis. Na 12 weken voelde 87% in beide groepen zich beter. Ook de melding van pijn, het ziekteverzuim (46 dagen bij bedrust en 47 bij actieven) en het doorverwijzen voor herniachirurgie (17% resp. 19%) verschilden niet. Dit resultaat sluit aan bij de bevindingen van lage rugpijn die niet door een hernia wordt veroorzaakt. Daarbij is zo veel mogelijk doorgaan met de dagelijkse bezigheden beter.

(Wim Köhler)