Pakje kauwgum van 220 gulden per stuk

Het is een kleine overwinning voor het met matige bezoekercijfers kampende Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Niet de naburige Kunsthal, die juist moeite heeft om het in steeds grotere aantallen toestromende publiek toegang te bieden, maar Boijmans mag dit jaar de tentoonstelling van de Designprijs Rotterdam organiseren. Na deze expositie vijf jaar lang aan de Kunsthal te hebben gegund, ging de organisatie van Nederlands belangrijkste prijs voor ontwerpers in op een (beter) aanbod van Boijmans. Dit tot ergernis van de Kunsthal, die daarop liet weten zelf een designprijs te zullen gaan organiseren – een plan waar men inmiddels van af heeft gezien.

De opzet van de Designprijs Rotterdam is vrijwel gelijk gebleven. Een jury selecteerde uit 323 inzendingen – variërend van boeken tot borden, en van sieraden tot de belettering van een gevel – 47 genomineerde producten. De meeste daarvan zijn te zien op de tentoonstelling die vandaag wordt geopend. Slechts enkele kandidaten ontbreken geheel of gedeeltelijk als gevolg van hun omvang of onverplaatsbaarheid – zoals een tunnel bij Leidschendam en een tram met een reclamecampagne voor Het Parool. Uit de genomineerden kiest een nieuwe jury een winnaar, die een prijs krijgt van 40.000 gulden.

De Nederlandse vormgeving is de afgelopen jaren internationaal in aanzien gestegen, onder aanvoering van de jonge ontwerpers die werken onder de naam Droog Design. Humor is een van de handelsmerken van Nederlandse vormgevers. Het grappigste en slimste `ontwerp' op deze tentoonstelling werd gemaakt door Ted Noten. Hij presteert het om pakjes kauwgum te verkopen voor 220 gulden per stuk. Het is de bedoeling dat je die kauwgum tot iets moois kauwt en vervolgens in een plastic doosje opstuurt naar Noten. Die zendt het dan terug in verguld zilver en met een pin, zodat je een broche hebt. Het slimme zit hem er vooral in dat sommige kopers of ontvangers de verpakking met de tekst `Kauw je eigen broche' zo leuk vinden dat ze hem ongeopend laten.

De Designprijs is met ingang van deze editie een tweejaarlijkse in plaats van een jaarlijkse prijs geworden. Je zou verwachten dat dat de kwaliteit van de inzendingen ten goede komt, maar dat blijkt niet het geval. Er wordt vooral voort geborduurd op bestaande ideetjes. Op een expositie van Droog Design in de Kunsthal stond jaren geleden een tafeltje dat was bewerkt met schoolbordverf, zodat je er op kon tekenen. In Boijmans zijn nu wandtegels te zien die hetzelfde procédé hebben ondergaan (`functionele tegels'). En op de Designprijs-tentoonstelling van twee jaar geleden stond een stoel die was gemaakt van aan elkaar geknoopte stukken touw – iets wat op het eerste gezicht natuurlijk onmogelijk is. De touwen waren bewerkt met epoxyhars, waardoor ze de stevigheid en vorm hadden gekregen die voor een stoel vereist zijn. In Boijmans staat nu opnieuw een stoel die is vervaardigd van een materiaal dat daar uitermate ongeschikt voor lijkt: koeienhuid. Niels van Eijk maakte zijn Cowchair door huid van een koe in water te weken, zodat het soepel werd, en vervolgens over een mal te spannen. Na preparatie was het spul hard genoeg om op te zitten.

Ook het gebruik van rubberachtige materialen voor dingen die daar traditioneel niet van gemaakt worden (stoelen, vazen) is al jaren in zwang. Niettemin is een wastafel van poly-urethaan (van Hella Jongerius) doorgedrongen tot de finalisten. Wel origineel is de Magnetic Case van Matijs Korpershoek. Hij maakte een metalen medicijnkastje, waarvan achterkant en zijkanten bij elkaar worden gehouden door magneten. Ook het deurtje heeft geen scharnieren, maar blijft op zijn plaats dankzij een sterk magnetisch veld. De voordelen van de constructie laten zich niet makkelijk ontdekken, maar het is in ieder geval leuk gevonden.

Het beste ontwerp dingt niet mee naar de prijs. Dat is namelijk de vormgeving van de expositie zelf, gemaakt door Winy Maas van architectenbureau MVRDV. Hij bouwde een enorm, massief platform met een hoogte van ongeveer anderhalve meter. Vervolgens sneed hij daar wandelgangen uit. De ontwerpen, die op dat platform staan, kun je daardoor van dichtbij, precies op ooghoogte bekijken. Van een afstand lijkt de expositie op een stedelijk landschap, waar het hoogste ontwerp, een lamp, bovenuit torent. Als een Euromast.

Designprijs Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen, Museumpark 18-20. T/m 4 april. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u. Inl. (010) 441 94 00

    • Jeroen van der Kris