Meer dan lachwekkend

Het rare met popquizzen op televisie is dat ze niet serieus bedoeld zijn en ook niet spannend zijn. Er zijn winnaars en verliezers, maar daar gaat het niet om. Het gaat erom de kijker te vermaken, te laten lachen, en vooral nostalgisch terug te laten kijken op voorbije tijden. Want de grote aantrekkingskracht van Toppop Yeah (de AVRO begint eind maart een nieuwe reeks), Nonkel Pop (momenteel dinsdags op Canvas) en Never Mind The Buzzcocks (de BBC begint vanavond een nieuwe reeks) is dat er fragmenten van popliedjes in te zien en te horen zijn die herinneringen oproepen – vaak uit tijden dat er nog niet zo veel televisiezenders te ontvangen waren en een populair programma als Toppop een gemeenschappelijke ervaring vormde voor een paar generaties. Bovendien was het aanbod van platen minder groot dan tegenwoordig, zodat veel mensen dezelfde favoriete nummers hadden. Beelden van Luv, Iggy Pop, Queen en The Specials, om maar wat te noemen, staan in geheugens gegrift. En dat zal de reden zijn dat de drie programma's goede kijkcijfers behalen en al een verscheidene seizoenen meegaan.

De formules van Toppop Yeah, Nonkel Pop en Never Mind The Buzzcocks lijken sterk op elkaar. Een geestige quizleider (bij Toppop Yeah en Nonkel Pop de Belgische presentator Bart Peeters, bij Never Mind The Buzzcocks Mark Lamarr) en twee teams van drie, vaak al wat oudere, mensen uit de muziekwereld. Een terugkerende grap is het laten zien van een oud filmpje met één van de kandidaten, waar dan beschaamd naar gekeken wordt. Popmuziek is achteraf vaak lachwekkend, omdat het meedrijft met modes die een half jaar later al te stom voor woorden zijn. En het speelt in op lage instincten, vooral van tieners, die op latere leeftijd iets gênants hebben – de verliefdheid op John Travolta, het verlangen net zo wild en stoer te zijn als Iggy Pop.

De verschillen tussen de drie quizzen liggen in de volksaard: het Nederlandse Toppop Yeah is knus en gezellig, het Vlaamse Nonkel Pop is al een stuk pittiger en Never Mind The Buzzcocks is snel, gevat en scherp. De Britten hebben als groot voordeel dat ze wonen in een land waar een groot deel van de popgeschiedenis heeft plaatsgevonden en dat ze de taal van de popmuziek spreken; bij het onderdeel waarin ze tekstfragmenten moeten afmaken, komen ze daardoor makkelijk leuk uit de hoek.

Nu deze vorm succesvol blijkt te zijn, is de kans op een serieuzere popquiz op de Nederlandse televisie kleiner geworden. Er liggen in Hilversum diverse ideeën van muziekfans die zo'n serieuzere quiz, waarin kenners het tegen elkaar opnemen, graag zouden zien. Het bezwaar van de tv-makers is dat zo'n programma alleen voor fanatiekelingen interessant zou zijn. Maar daarmee wordt de kijker onderschat. Het moet mogelijk zijn een popquiz spannend en onderhoudend te maken, ook voor wie veel minder van het onderwerp afweet dan de deelnemers. Maar dan moet je pop als meer dan luchtig en lachwekkend zien, en dat zal bij de omroepbazen waarschijnlijk niet gauw gebeuren.

Never Mind The Buzzcocks: vanavond, BBC 2, 22.30-23.00 u.

Nonkel Pop: dinsdag, BRT 2, 22.25-22.55 u.