Kanselier Schröder lonkt naar FDP

Als de Groenen zich niet schikken, zou de Duitse kanselier Schröder deze kleine coalitiepartner deze zomer wel eens kunnen verruilen voor de FDP.

De nieuwe Duitse regering van SPD en Groenen is goed 100 dagen aan het werk of in Bonn wordt al over het einde van de coalitie gespeculeerd en gesproken over aflossing van de Groenen door de liberale FDP nog voor de zomerpauze. Zelfs ministersposten worden al verdeeld. In de top van SPD en FDP zouden ,,vertrouwelijke gesprekken'' gaande zijn, valt te beluisteren. De nederlaag van rood-groen zondag in Hessen heeft de relatie tussen SPD en Groenen in Bonn danig verslechterd.

De SPD is aangeslagen omdat het door Hessen haar cruciale meerderheid in de Bondsraad (Eerste Kamer) kwijt is, waardoor regeren lastiger wordt. Pijnlijk is ook dat de SPD een deel van de Neue Mitte, die ze bij de Bondsdagverkiezingen had veroverd, weer aan de CDU heeft verloren.

De Groenen zagen nog meer kiezers weglopen. De kleine milieupartij voelt zich in de coalitie steeds meer in de verdrukking komen. Vooral de uitlatingen van bondskanselier Gerhard Schröder, die in een vraaggesprek zei dat de Groenen ,,meer Fischer en minder Trittin'' nodig hebben, zijn bij de kleine partij hard aangekomen. Ook verweet Schröder de Groenen ,,minderheidsthema's'' naar de voorgrond te hebben gedrukt, zoals het dubbele paspoort voor buitenlanders en de beëindiging van atoomenergie.

De Groenen zijn het beu om telkens door de kanselier openlijk ,,voor schut'' te worden gezet. ,,Zo gaat het niet langer'', reageerde Antje Radcke, voorzitter van de Groenen. Vooral de ,,demontage'' van Milieuminister Jürgen Trittin zit velen hoog. Trittin is ettelijke malen door de kanselier teruggefloten vanwege de drammerige wijze waarop de minister het wetsontwerp over afschaffing van kernenergie probeerde door te drukken. De verhouding tussen Schröder en zijn polariserende minister is tot ,,onder het vriespunt'' gedaald. Eerder waren binnen de SPD geluiden te horen, dat de verwijdering van Trittin uit de coalitie slechts een kwestie van tijd is.

Intussen zoekt Schröder met zijn steun voor het FDP-voorstel over het staatsburgerschap als welkom compromis, openlijke toenadering tot de liberalen. Rainer Brüderle, de FDP-voorzitter in Rijnland-Palts – waar SPD en liberalen regeren – maakt er geen geheim van ook met de SPD in Bonn wel te willen regeren. Als voor de SPD het einde met de Groenen in zicht is, kan ze met ons praten, zei Brüderle deze week. ,,Wij zijn altijd bereid tot verstandige politiek''. Politieke waarnemers in Bonn stelden vast dat de kanselier tijdens de opening van het filmfestival in Berlijn deze week ,,opvallend lang'' met erevoorzitter Hans-Dietrich Genscher van de FDP had gesproken – de architect van de zogeheten `Wende' in 1982 toen de liberalen de SPD lieten vallen en met de CDU gingen regeren.

Ook secretaris-generaal Guido Westerwelle van de FDP legde deze week een groeiend zelfbewustzijn aan de dag. De FDP zit door Hessen in een ,,sleutelpositie'' inzake het staatsburgerschap. Westerwelle kan zich ,,goed voorstellen'' dat de SPD binnenkort ook de koers wijzigt in de belasting- en energiepolitiek. Maar juist op economisch terrein zijn de tegenstellingen tussen FDP en SPD levensgroot. Niet de flegmatische Schröder is het probleem, maar SPD-voorzitter en minister van Financiën Lafontaine die gelooft in de sterke, sturende hand van de staat in de economie. Lafontaine verwees de speculaties over een sociale-liberale liaison vandaag naar het rijk der fabelen. Dat hoeft evenwel geen einde van de toenadering te betekenen, aangezien de SPD nog altijd een tweestromenland vormt.