Falen vakbondsfusie `geen beste beurt'

De vakbonden die samengingen in FNV Bondgenoten hebben de fusie onderschat. Een kwart van het personeel moet weg. Wat ze bij bedrijven fel bestrijdt, dat overkomt de vakbeweging nu zelf.

Toen Philips en KPN afgelopen herfst stevig verval van arbeidsplaatsen aankondigden – vrijwel zonder gedwongen ontslagen – spogen verscheidene kopstukken van de FNV vuur. ,,Schandalig'', zo vertolkte FNV-voorman Lodewijk de Waal toen een algemeen gevoel van onthutstheid in vakbondsland. Hij riep de minister van Sociale Zaken zelfs op ontslagvergunningen te weigeren.

Nu doet FNV Bondgenoten, met een half miljoen leden veruit de grootste organisatie binnen de FNV, exact hetzelfde. Ruim een kwart van de 865 arbeidsplaatsen vervalt. Een schrale troost voor de gedupeerden is dat ze niet op straat worden gezet al kunnen ze wel `buiten de bond worden ondergebracht'. Nog een geruststelling: ze zijn binnen de overkoepelende organisatie via de `bedrijfsafdeling vakbondspersoneel' aangesloten op de nog steeds welgevulde stakingskas van FNV Bondgenoten.

Geen beste beurt voor een vakbeweging die ons altijd bekritiseert, zeggen nu ondernemers. En de bond kan in tegenstelling tot deze ondernemers nog niet eens verwijzen naar een Aziatische crisis of een haperende conjunctuur.

Toen de industrie-, voedings-, diensten- en vervoersbonden van de FNV zich ruim een jaar geleden verenigden in FNV Bondgenoten zagen zij nog talrijke voordelen in hun fusie. De Industriebond zat toen bijvoorbeeld goed in z'n slappe was maar groeide nauwelijks meer terwijl de armlastige dienstenbond juist in een groeimarkt opereerde. Daar kwamen nog de beloofde synergievoordelen bij. Door de vele afdelingen van de vier bonden samen te voegen, zouden er op een goedkopere manier meer mensen en middelen kunnen worden ingezet voor het echte vakbondswerk. Ook hoopten de Bondgenoten op jaarbasis drie procent meer leden te werven.

Van dat alles kwam tot nu toe weinig terecht. De verhuizingen van de gefuseerde bonden naar nieuwe kantoren verliep chaotisch. Boze medewerkers organiseerden actiedagen en dreigden zelfs met staking als ze geen behoorlijke werkplek zouden krijgen. Voor het overige schorte het Bondgenoten aan de bekwaamheden die externe adviseurs nu in een Middellang Termijn Plan aanbevelen. Zoals strakkere leiding, een stringenter uitgavenbeleid, betere coördinatie en organisatie etc.

Hoofdbestuurder Cees de Wildt van FNV Bondgenoten die is vrijgemaakt en samen met de adviseurs van KPMG, HCG en ADC het saneringsplan opstelde, geeft het falen van de fusiebond ruiterlijk toe. ,,Wij hebben de fusie onderschat'', zei hij gisteren. ,,Wij gingen ervan uit dat het soepeler zou verlopen. Dat is niet gebeurd.''

FNV Bondgenoten kampt dit jaar met een tekort van 38 miljoen op een totaal aan uitgaven van 210 miljoen gulden. Daarom moet er de komende drie jaar voor 40 miljoen worden bezuinigd, terwijl er nog eens 75 miljoen naar eenmalige reorganisatiekosten gaat. Toch is het volgens De Wildt onzin om te denken dat FNV Bondgenoten financieel op omvallen staat.