Ingebouwd spanningsveld

De onafhankelijkheid van het Centraal Planbureau (CPB), het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is wettelijk vastgelegd.

Desalniettemin heeft het kabinet een eveneens wettelijk recht om de belangrijkste onderzoeksrapporten vast te stellen. Dit spanningsveld is het sterkst voelbaar bij de grote rapporten die de instituten jaarlijks produceren: het Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB, het Sociaal Cultureel Rapport van het SCP en de Milieubalans en de Natuurbalans van het RIVM.

Het CPB valt onder het ministerie van Economische Zaken. De onderzoekers verzamelen hun gegevens over bijvoorbeeld de inflatie, de economische groei en de werkloosheid, die zij onder meer verkrijgen bij de ministeries. Zij bespreken hun onderzoek met een commissie, waarin onder meer vertegenwoordigers van enkele betrokken ministeries en van het CBS zitten.

Het concept-CEP wordt vervolgens rondgestuurd naar de ministeries, die het van commentaar kunnen voorzien. De eventueel hier en daar aangepaste versie gaat naar de Raad voor Economische Aangelegenheden (REA), waarin ministers en staatssecretarissen uit de sociaal-financieel-economische driehoek zitten. Daar krijgt het rapport zijn definitieve vorm, voordat de voltallige ministerraad het CEP definitief vaststelt.

De rapporten van het SCP en het RIVM volgen een vergelijkbare route.