Chinees schrikbewind in Europees tafeltennis

Vier voormalige Chinese tafeltennissters nemen vanaf morgen deel aan de Europese Top-12. ,,Ik vrees dat op termijn geen enkele speelster uit Europa zich nog kwalificeert'', zegt bondscoach Peter Engel.

Al ruim twee decennia tracht Bettine Vriesekoop vergeefs de Chinese Muur in het tafeltennis te beklimmen. Omdat de 37-jarige Amsterdamse een geheel eigen invulling geeft aan het begrip afscheid, krijgt ze vanaf morgen een laatste kans zich met de Chinese wereldtoppers te meten. Al zijn het er op de ooit specifiek Europese Top-12 wel erg veel. Door de deelname van regerend Europees kampioene Ni Xia Lian, die voor Luxemburg uitkomt, en Jie Schöpp, Tian-Zörner en Qianhong Gotsch uit Duitsland is het bijna uitgesloten dat de Top-12 in Split door een Europese speelster wordt gewonnen. ,,En de vraag is of dat ooit nog zal gebeuren'', meent Vriesekoop.

Gerdie Keen liet zelfs cruciale wedstrijden van het Nederlandse team schieten om voor het eerst in haar carrière de Top-12 te bereiken. Maar de 29-jarige Keen is slechts vierde reserve. ,,En dan trek je in gedachten wel eens vier Chinese speelsters van de deelnemerslijst af'', zegt ze. ,,In feite moet je tegenwoordig tot de Top-8 van Europa behoren om de Top-12 te kunnen spelen. Dat is frustrerend, maar ik heb geleerd mijn doelen bij te stellen. Ik weet dat een toernooi voor mij is afgelopen als ik een Chinese topspeler ontmoet. Toch heb ik de hoop nog niet opgegeven dat ik ooit een Top-12 zal spelen.''

Het optimisme van Keen is op drijfzand gebaseerd. In december vorig jaar demonstreerden de tafeltennissers uit China een welhaast griezelige suprematie tijdens de finale van de Pro Tour. De acht kwartfinalisten bij de vrouwen kwamen allemaal uit China en ze eisten bijna 200.000 dollar aan prijzengeld op. Bij de mannen werd Europees kampioen Vladimir Samsonov vernederd door de nog onbekende winnaar Wang Li Qin, het nieuwste supertalent uit China. Alle open toernooien werden dit seizoen gewonnen door vrouwen met een Chinese achtergrond. Geen wonder dat de Russische Irina Palina bijna werd gekust door de organisatoren van de Open Italiaanse kampioenschappen, toen zij als enige Europese speelster naast drie Chinese vrouwen op het erepodium mocht staan.

Net als Vriesekoop staat Palina, de nummer 9 van Europa, in het Kroatische Split voor een onmogelijke opgave. ,,Tian-Zörner en Gotsch voerden een waar schrikbewind in de Pro Tour'', vertelt de 28-jarige Russin. ,,Ni Xia Lian werd vorig jaar eenvoudig Europees kampioene, ik weet niet van wie zij op de Top-12 kunnen verliezen. Ook ik heb dit seizoen een Chinese topspeelster verslagen, maar dat is een incident. Jaarlijks komt een heel leger uit China dat niet te stoppen valt. Ik vrees dat het internationale tafeltennis kapot gaat door die ontwikkeling. Grote sponsors en de televisie-maatschappijen verliezen hun interesse als op de open toernooien alleen maar finales tussen Chinese speelsters worden gespeeld.''

Duitsland zette voor het WK in 1993 in Gothenburg de trend door verdedigster Jie Schöpp voor een bedrag van 20.000 D-Mark los te weken van de Chinese tafeltennisbond. Na het Bosman-arrest kwam een vloedgolf van Chinese en Oost-Europese speelsters over Duitsland, waardoor het talent van eigen bodem nauwelijks meer aan spelen toekomt. ,,In de Bundesliga bij de mannen spelen nog slechts zes of zeven Duitsers op het hoogste niveau'', zegt Peter Engel, de Duitse bondscoach van het Nederlandse team. ,,Het publiek keert zich af van de duels in de Bundesliga, die competitie is te anoniem geworden. Landenwedstrijden trekken daarentegen nog een vol huis. Alleen op dat podium kunnen de Duitsers hun landgenoten nog in actie zien.''

Daarom wil Palina ook niet openlijk fulmineren tegen alle Chinese speelsters die de markt voor de Europese toppers verpesten. Bij haar club Berlijn, met Lübeck de verrassende koploper in de Bundesliga, speelt zelfs helemaal geen Duitse meer. ,,De Duitse clubs steken hun geld liever in goedkope speelsters uit het voormalige oostblok of China dan in een gedegen jeugdopleiding'', zegt Palina. ,,Dit gaat natuurlijk nooit lang goed. Duitse talenten krijgen geen kans meer zich te ontwikkelen.'' De Duitse tafeltennisfederatie (DTF) trachtte zelfs via de rechtbank te voorkomen dat de nationale ploeg geheel uit ex-Chinese speelsters zou bestaan.

De inmiddels 37-jarige Tian-Zörner werd vanwege haar leeftijd de toegang tot de nationale selectie ontzegd. Engel, ironisch: ,,Zij zou volgens de Duitse coaches geen perspectieven meer hebben. Maar heb je die nodig als je de nummer één van je land bent?'' Ondanks de juridische bijstand dreigt een schrikbeeld van de DTF al spoedig realiteit te worden. Niet voormalig Europees kampioene Nicole Struse, jarenlang de tafeltenniskoningin van haar land, maar drie Chinese speelsters zouden Duitsland in 2000 kunnen vertegenwoordigen op de Olympische Spelen in Sydney. ,,Dat zou echt het faillissement betekenen voor het Duitse tafeltennis'', stelt Vriesekoop.

Op grond van hun hoge positie op de wereldranglijst zijn Tian-Zörner (6) en Gotsch (12) al bijna verzekerd van rechtstreekse plaatsing voor de Spelen. De derde en laatste deelnemer voor Duitsland wordt verwezen naar het kwalificatie-toernooi en dat zou de derde Chinese, Schöpp, kunnen zijn. Die beslissing ligt in handen van het Duitse olympisch comité. ,,Struse kampt momenteel met psychische problemen'', zegt Palina. ,,Ik heb met haar te doen. Ondanks haar kuren was ze het boegbeeld van het Duitse tafeltennis. Nu heeft de bond Struse niet meer nodig en dreigt ze door de Chinese concurrentie in eigen land ook nog eens de Spelen te missen. Die gedachte is onverdragelijk voor haar.''

Somber voorspelt bondscoach Engel dat ,,de tijd niet ver af meer'' is dat geen enkele Europese speelster zich nog weet te kwalificeren voor de Top-12. Onlangs won de voor Oostenrijk spelende Chinese Li Jua de Top-12 voor junioren. ,,Tafeltennis blijft het belangrijkste exportproduct van China'', meent Vriesekoop. Engel pleit voor een intensievere samenwerking tussen de Europese topcoaches om de enorme kloof met het Aziatische pingpong te verkleinen.

Alleen de Kroatische Tamara Boros, vorig jaar EK-finaliste, lijkt op de Top-12 in staat de Chinezen uit te dagen. ,,Toch vind ik ook haar spel nog te eenzijdig'', zegt Vriesekoop. ,,Maar dat is het probleem van de huidige generatie. Ik constateer bij de meeste speelsters een schrijnend gebrek aan techniek en tactisch inzicht. Het is een klodder lijm op het rubber en raggen maar. Zelfs een modale Chinese speelster als Dong Li wint in Nederland moeiteloos haar potjes, omdat de tegenstanders haar spel niet begrijpen. Volgens mij heeft Europa al een onoverbrugbare achterstand opgelopen.''