Meeleven met slachtoffers van de koppelingswet

Driehonderd mensen betuigden gisteren bij het PvdA-hoofdkantoor steun aan vijftien hongerstakende Turkse vrouwen.

Ze vinden het oneerlijk, de vijftien Turkse vrouwen die negen dagen geleden in hongerstaking gingen. Eerst laat de regering je wit werken, premies betalen en geeft alle voorzieningen. Maar dan wordt een wet aangenomen die je met terugwerkende kracht alle rechten ontneemt. En kijk naar Italië! Daar krijgen nu 250.000 illegalen wél een verblijfsvergunning. Nedim Gungor, trambestuurder en al 25 jaar legaal in Nederland, steunt de vijftien hongerstakende vrouwen. ,,De overheid had op het moment dat deze mensen naar Nederland kwamen moeten zeggen: `illegalen mogen niet wit werken'. Ze hebben het probleem met de witte illegalen zelf gecreëerd.''

Gistermiddag demonstreerden driehonderd Turkse mannen en vrouwen voor het hoofdkantoor van de PvdA in Amsterdam. Voor de hongerstakers en tegen de ,,schrijnende gevolgen'' van de koppelingswet. Deze wet trad 1 juli vorig jaar in werking en zorgt ervoor dat illegalen niet kunnen werken en geen aanspraak kunnen maken op uitkeringen, ziekenfonds of een nieuwe woonvergunning. De Turkse gemeenschap is verbolgen omdat `witte illegalen' het slachtoffer van de koppelingswet zijn geworden. Het probleem van veel witte illegalen is dat ze een bestaan hebben opgebouwd met seizoensarbeid, waardoor ze niet zes jaar lang 200 dagen per jaar wit hebben gewerkt. Geen verblijfsvergunning dus en door de koppelingswet geen sociale zekerheid.

Ook de Amsterdamse gemeenteraad heeft haar twijfels. In een tussentijdse rapportage eind december werd geconcludeerd dat er in Amsterdam minstens 40 schrijnende gevallen zijn. Tijdens een raadsvergadering stelden vrijwel alle fracties dat hier iets aan gedaan moet worden. De Amsterdamse PvdA-fractie stuurde zelfs een brandbrief aan Tweede Kamer-fractievoorzitter Melkert: Beste Ad, doe iets aan de ,,schrijnende en vanuit sociaal-democratisch oogpunt onaanvaardbare'' gevolgen van die koppelingswet. Een hardheidsclausule en een generaal pardon voor iedereen die langer dan drie jaar in Nederland is. Dat is waar de vijftien hongerstakende vrouwen op hopen. Negen dagen geleden bezetten ze het gebouw van de Vereniging van Vrouwen uit Turkije (ATKB, de Turkse afkorting). Ze eisen een verblijfsvergunning voor iedereen die kan aantonen in Nederland te hebben gewerkt voordat de koppelingswet werd ingevoerd. De Turkse vrouwen zeggen door te zullen gaan met hongerstaken totdat hun eisen zijn ingewilligd.

De bezetting plaatste de Turkse vrouwenvereniging voor een probleem. Eigenlijk is het gebouw te klein. Er zijn geen goede voorzieningen en elke dag melden zich nieuwe vrouwen die ook in hongerstaking willen gaan. Die worden geweigerd. Er werd gezocht naar een ander onderkomen, maar kerken wilden niet meewerken. Er werd ook geprobeerd de vrouwen uit te leggen dat hongerstaken zwaar is, maar ze wilden niet van hun idee afstappen. Nu steunt de ATKB de vijftien vrouwen. ,,Ze zijn echt het slachtoffer van de wet. Hun kinderen worden gepest als illegaal, ze hebben geen voorzieningen en uitkering meer en voelen zich opgejaagd. De wet zou moeten gelden voor illegalen die nu naar Nederland komen. Niet voor hen die hier al langer zijn'', aldus Sibel Kiliç, orthopedagoge en werkzaam bij het ATKB.

Elke avond komt een dokter langs om de vrouwen te medisch te controleren. Tijdens een druk bezoekuur komen elke avond de mannen, kinderen en vrienden. Amsterdamse politici hebben nog geen bezoek gebracht. Ook burgemeester Patijn is niet langs geweest, terwijl hij afgelopen vrijdag nog zei meer zeggenschap te willen over de verblijfsvergunningen voor vreemdelingen. Volgens Patijn heeft een gemeente meer zicht op de moeilijke situatie waarin sommige witte illegalen terecht zijn gekomen. Hij wil staatssecretaris Cohen bindend advies geven, zei hij vrijdag. Vooral het feit dat het uiteindelijk maar om een kleine groep gaat — naar schatting 250 in Amsterdam en een paar duizend in Nederland — is voor lokale politici aanleiding op te roepen tot een generaal pardon. De PvdA zal tijdens het congres op 20 februari wellicht via een motie aandringen op een versnelde evaluatie van de koppelingswet.

De hongerstakende vrouwen, de ATKB en andere organisaties beramen nieuwe acties voor zaterdag. ,,Maar eigenlijk willen ze niet meer praten'', zegt Kiliç. ,,Niet nog een demonstratie of hoger beroep. Ze zijn wanhopig.''