Lawinegevaar in Alpen nog niet geweken

Volgens de Oostenrijkse wegenwacht lijkt het land weg te zinken in de sneeuw. Gevaar voor lawines is groot en de skiër kan zich daar nauwelijks tegen wapenen.

Ten minste twaalf mensen zijn gisteren omgekomen bij een lawine in het Franse skigebied Chamonix. Zo'n tweehonderd reddingswerkers zijn, met honden en elektronische apparatuur naar overlevenden op zoek. Ze zouden zich bevinden in een van de tientallen chalets die onder de sneeuw zijn bedolven. Het is de vraag of ze nog leven, want volgens ooggetuigen zijn sommige chalets onder druk van de sneeuw zeker 400 meter de berg afgesleurd.

Het lawinegevaar is na de enorme sneeuwval van de afgelopen dagen erg groot en houdt volgens meteorologen zeker aan tot in het weekeinde. In hoge gebieden in de Alpen is gisteren op sommige plaatsen twee meter sneeuw gevallen. In het westen van Oostenrijk is de situatie volstrekt chaotisch. ,,We zinken weg in de sneeuw'', zei een woordvoerder van de Oostenrijkse wegenwacht vanmorgen. ,,Nog even en alleen de bergtoppen kijken nog boven de sneeuw uit.''

Lawines ontstaan door een wisselwerking van verschillende, natuurlijke factoren. De belangrijkste zijn de helling van het landschap, de opbouw van de sneeuwlaag, de hoeveelheid verse sneeuw en de temperatuur. Het gevaarlijkst zijn de zogeheten Schneebrettlawinen, waarbij een hele sneeuwlaag binnen enkele seconden begint de schuiven en alles meesleurt.

Het gevaar is het grootst als er veel verse sneeuw is gevallen. Als het bovendien tijdens de sneeuwval flink waait, wat meestal het geval is, dwarrelt de sneeuw net zo lang door tot er een windstil plekje wordt gevonden, herkenbaar als een soort stilstaande golf. Volgens het Zwitserse Instituut voor sneeuw- en lawineonderzoek (SLF) leidt 10-20 cm sneeuw in drie dagen onder bepaalde omstandigheden al tot een opvallende toename van het gevaar voor een Schneebrett.

Opvallend lage temperaturen vormen ook een extra risico voor lawines. In Oostenrijk bijvoorbeeld is de temperatuur boven de tweeduizend meter -14°C, waardoor de nieuwe sneeuw slecht hecht op de oude sneeuwlaag. Naarmate het kouder is, plakt de sneeuw sowieso slechter. Anderzijds waarschuwt het SLF ook voor de eerste periode dat de temperaturen gaan stijgen. Als de stijging doorzet wordt de situatie echter snel gunstiger.

Nog steeds zijn er skiërs die waarschuwingen voor lawines negeren. Dat is volgens het SLF levensgevaarlijk. Binnen een uur is een derde van iedereen die onder de sneeuw van een lawine is verdwenen overleden. De belangrijkste doodsoorzaak is verstikking, gevolgd door verwondingen en onderkoeling.

Skiërs kunnen zich maar beperkt tegen lawinegevaar wapenen. Iemand uitgraven zonder een schop is vrijwel onbegonnen werk. Om iemand onder de sneeuw te vinden is een zogeheten Lawinen-Verschütteten-Suchgerät (LVS) een probaat middel. Een speciale Lawinensonde kan vervolgens precies bepalen hoe diep iemand onder de sneeuw ligt. Voor reddingswerkers is er ook nog een systeem van het bedrijf Recco, dat werkt met kleine reflectoren op kleding en skiën (die tegenwoordig veelal vooraf zijn aangebracht) die door een zender gepeild kunnen worden.

Wie zich wat verder van de gebaande paden begeeft, doet er goed aan zich uit te rusten met een lawineairbag. Deze in de rugzak geïntegreerd luchtzak kan binnen enkele seconden worden opgepompt tot een grote ballon, die moet voorkomen dat de skiër onder de sneeuw verdwijnt.

Informatie op het Internet: www.meteo.fr/temps/france/

avalanches en www.thealps.com en www.slf.ch (deze site heeft links naar alle belangrijke sneeuwgebieden in Europa).