Gevluchte slavin bezocht door vermoorde dochter

`Sweet Home' heet de plantage in Beloved, de film die Oprah Winfrey en Jonathan Demme hebben gemaakt naar het gelijknamige boek van Toni Morrison, en je hoeft niet zelf te verzinnen dat die naam ongepast is, dat doen de hoofdrolspelers wel voor je: Sweet Home was niet zoet en het was geen thuis, zeggen ze. In het boek van Toni Morrison was dat ook al zo. Morrisons meanderende roman over het heden en verleden van een gevluchte slavin is een ongewone mengeling van dingen bij de naam noemen en dingen verzwijgen. De schrijfster laat haar lezers vaak gewiekst in het ongewisse, maar ze kan ook plompverloren zijn. In Beloved wordt slavin Sethe bezocht door de geest van haar dochter Beloved, maar het is moeilijk uit te maken in hoeverre die geest nu echt bestaat.

In de film van Winfrey en Demme zijn zulke dingen geen probleem. Zij zijn helder waar Morrison helder was, en ze zijn het ook waar zij vaag was. Waar Morrison gedragen was, zijn zij vlak of sentimenteel. Bespottelijk is de manier waarop Thandie Newton de geest van Beloved speelt, een verzameling maniertjes die elke twijfel over haar status meteen de kop indrukken. Zij komt haar moeder Sethe opzoeken in het houten huis aan de rand van Cincinnati waar zij sinds haar vlucht van Sweet Home met haar nog wel levende dochter Denver woont. Winfrey speelt zelf veel beter. Als Sethe, die haar eigen kind vermoordde omdat ze het niet in handen van de slavendrijvers wilde laten vallen, wordt ze nooit sympathiek, en dat raakt de kern van dit drama.

Beloved laat zien hoe slavernij de ziel verkracht, ook al laat het dat niet zo goed zien dat je erdoor geschokt raakt. Jonathan Demme, maker van zowel The Silence of the lambs als Philadelphia, filmt op het vette begin na nog tamelijk ingetogen, al lijken sommige scènes, bijvoorbeeld die in het centrum van Cincinnati, vooral opgenomen wegens de production value. Met fraaie scherpe landschapsopnames - minnekozende schildpadden, van het water opvliegende vogels - poogt hij vruchteloos een contrapunt te scheppen.

Talkshowhost Winfrey, voor wie het verfilmen van het door haar bijkans heilig verklaarde boek van Morrison naar eigen zeggen `goddelijk geïnspireerd' was, verdient waardering voor haar poging van Beloved een film te maken voor het grote publiek, maar bewondering verdient het resultaat niet.

Beloved. Regie: Jonathan Demme. Met: Oprah Winfrey, Danny Glover, Thandie Newton, Kimberley Elise, Beah Richards. In: Tuschinski, Amsterdam.