Besluit kroonprins vooral politiek

De kroonprins doet even niets voor het IOC. Dat is vooral een politiek signaal. IOC-activiteiten stonden niet in zijn agenda.

,,Ook de Prins van Oranje beoordeelt de situatie als zeer ernstig'', schreef premier Kok gisteren aan de Tweede Kamer. ,,Niet zonder betekenis'', zo woog CDA-leider De Hoop Scheffer de zinsnede. Ieder woord telt. Een kroonprins als lid van het Internationaal Olympisch Comité: het is explosieve lading, zeker op dagen met nieuwe onthullingen over uitstapjes en cadeautjes in Nagano en Salt Lake City.

Het was kortom een ongelukkige dag waarop premier Kok gisteren aan de Tweede Kamer meldde dat de Prins van Oranje zijn werkzaamheden voor het IOC voorlopig opschort. Maar gelukkige dagen zijn er niet veel geweest, sinds een jaar geleden bekend werd dat niet sport-bestuurder Huibregtsen maar de oudste zoon van het Nederlandse staatshoofd zou toetreden tot het prestigieuze college.

Het vervolgverhaal over de nevenfunctie van prins Willem-Alexander kent drie hoofdrolspelers: de minister-president, de kroonprins en de koningin. Formeel telt slechts één mening: die van het kabinet, dat de ministeriële verantwoordelijkheid draagt. De Kroon spreekt hier bij monde van de premier. Maar hoe worden de afzonderlijke meningen van de hoofdrolspelers binnenskamers gewogen? Het kan slechts onderwerp zijn van speculatie, wat gisteren volop gebeurde op de gangen rondom de Tweede Kamer.

Premier Kok zou er al lang spijt van hebben dat hij het IOC-lidmaatschap van de prins ooit heeft goedgekeurd. Maar een eens genomen besluit laat zich niet eenvoudig terugdraaien. De premier kan de vragen al bedenken die hij dan moet beantwoorden: over taxatiefouten, over gebrek aan daadkracht en regie, zoals de premier en zijn weinig florerende tweede kabinet de laatste tijd wel vaker worden aangesproken op kwesties uit de vorige kabinetsperiode.

Van prins Willem-Alexander is bekend dat hij grote waarde hecht aan zijn positie in het IOC. Hij was ,,van zijn stoel gevallen'' van blijdschap en verbazing toen voorzitter Samaranch hem het IOC-lidmaatschap aanbod, zo sprak de prins vorig jaar bij terugkeer uit Nagano, en het enthousiasme is geenszins weggeëbd. De prins heeft zijn hoop gevestigd op het zelfreinigend vermogen van het IOC, waarover op 17 en 18 maart belangrijke besluiten moeten vallen in een bijzondere zitting in Lausanne. Tot de mogelijke besluiten behoort het plan dat Olympische steden voortaan niet meer worden gekozen door de 115 IOC-leden, van wie een groot deel zich inmiddels gevoelig heeft betoond voor gunsten en toegankelijk voor onoirbare verlangens en aanbiedingen. De selectie moet in de toekomst worden overgelaten aan een kleiner college van vijftien leden, onder wie acht IOC-leden. Gevaar voor omkoping en corruptie moet daardoor beter beheersbaar worden. Het spreekt voor zich dat de kroonprins geen ambitie heeft ooit toe te treden tot de selectiecommissie die Spelen aan steden gaat gunnen.

Of de grote schoonmaak binnen het IOC over vijf weken afgerond kan zijn, valt intussen te betwijfelen. De premier zelf toont zich daarover, in zijn brief aan de Tweede Kamer, weinig optimistisch. Hij geeft een opsomming van de reeks onderzoeken die nog lopen en concludeert dat niet alle resultaten op korte termijn bekend zullen zijn. ,,Niet uit te sluiten is dat meer bezwarende feiten bekend zullen worden'', aldus Kok.

In ieder geval kan de Kroon met de gisteren verstuurde brief twee kanten op: terugtrekken of doorzetten, waarmee vooral een politiek signaal is afgegeven – en niet in de laatste plaats aan de kroonprins zelf. Feitelijk heeft de brief van gisteren geen betekenis: de prins heeft tot dusver slechts één vergadering van een IOC-commissie bijgewoond en ook voor de komende weken stonden er geen IOC-activiteiten op zijn agenda.