Zes miljard mensen

OP 12 OKTOBER 1999 zal de zes miljardste wereldburger geboren worden. Een dergelijke aankondiging is uiteraard met allerlei onzekerheden omgeven, maar de UNFPA, het bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties, grijpt deze datum aan om de aandacht te vestigen op de problematiek van bevolkingsgroei, geboortebeperking en in breder verband de positie van vrouwen in de wereld. Dat is van het allergrootste belang. De wereldbevolking groeit immers nog steeds met een adembenemende snelheid van zeventig miljoen mensen per jaar. Weliswaar vlakt de groeicurve af, maar tot ten minste het midden van de volgende eeuw zal de wereldbevolking blijven toenemen, volgens de huidige demografische berekeningen tot 9,4 miljard mensen. Die groei heeft vrijwel uitsluitend plaats in ontwikkelingslanden.

Zes miljard mensen. Men hoeft geen doemdenker te zijn om zich zorgen te maken over de uitdaging die een almaar groeiende wereldbevolking op vrijwel alle terreinen van het menselijke bestaan oplevert. Van de druk op schaarse natuurlijke hulpbronnen tot de kosten van onderwijs, van armoedebestrijding tot de verbetering van de positie van vrouwen.

Deze week heeft in Den Haag een conferentie plaats van de UNFPA, een vervolg op de bevolkingsconferentie die bijna vijf jaar geleden in Kairo werd gehouden. Sindsdien is er, volgens de onvermoeibare UNFPA-directeur, de Pakistaanse mevrouw Nafis Sadik, veel vooruitgang geboekt in ontwikkelingslanden die een actief bevolkingsbeleid voeren. Maar veranderingen in het sociale gedrag van mannen en vrouwen, met name grotere zeggenschap van vrouwen over voortplanting en geboortebeperking, blijven een bewegend doel. Betere toegang tot scholing, gezondheidsfaciliteiten en werk, de beschikbaarheid van voorbehoedsmiddelen, de bestrijding van seksuele verminkingen en van seksueel geweld vormen daarom eveneens onderdeel van de UNFPA-programma's.

VOOR DE ACTIVITEITEN op het gebied van bevolkingspolitiek stelt de wereldgemeenschap het betreurenswaardig lage bedrag van 1,4 miljard dollar (1996) per jaar beschikbaar. En telkens is er weer ruzie over geld omdat het Amerikaanse Congres bezwaren maakt tegen programma's voor geboortebeperking waarin mogelijkheden voor abortus voorkomen. Zo is de financiering van de wereldbevolkingspolitiek de gegijzelde van de morele zuiverheidsbrigades.

De rooms-katholieke kerk heeft met haar verbod op kunstmatige anticonceptiemiddelen eveneens veel schade aangericht en kostbare jaren verloren laten gaan. De oproep afgelopen zondag van bisschop Muskens, de kerkvorst van Breda, dat condoomgebruik niet langer bestreden moet worden, is dan ook een late maar welkome doorbraak. Weliswaar beperkte de bisschop zich tot aanmoediging van het gebruik van condooms tegen aidsbesmetting, maar hij nam afstand van het standpunt van het Vaticaan. Daarmee toont Muskens aan een beter oog te hebben voor de noodsituaties in ontwikkelingslanden dan zijn superieuren. Binnen de bevolkingspolitiek is condoomgebruik overigens allang niet meer het eerste thema waarover gesproken wordt. De bisschop moet maar eens langsgaan op de UNFPA-conferentie in Den Haag om de vorderingen van de internationale discussies over geboortebeperking van nabij te volgen.