Zalm: boer in EU moet inleveren

De ministers van Financiën van de Europese Unie zijn er gisteren in Brussel niet in geslaagd om een beperkt financieel kader overeen te komen, waaraan de ministers van Landbouw zich moeten gaan houden. De ministers van Landbouw beginnen op 22 februari tijdens hun Raad aan een marathonvergadering over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), dat tot 2006 moet gaan gelden en de sinds 1992 geldende McSharry-maatregelen moet gaan vervangen.

Volgens minister Zalm (Financiën) zullen de ministers van Landbouw daarbij geen definitieve afspraken kunnen maken over dat nieuwe beleid dat in de zogeheten Agenda 2000 wordt geschetst. De regeringsleiders van de EU zullen eind maart tijdens een top in Berlijn moeten vaststellen in hoeverre plannen van de ministers van Landbouw passen binnen een overeenkomst over de totale financiën van de EU tot 2006.

Minister Zalm zei gisteren na afloop van het beraad dat het ,,een klein wonder'' zou zijn als de vijftien lidstaten van de EU het in maart eens worden over de financiën op de lange termijn waarvoor de Europese Commissie vorig jaar met de presentatie van Agenda 2000 de eerste voorstellen heeft gedaan. De Nederlandse minister relativeerde zijn pessimisme over de onderhandelingen echter snel door te zeggen: ,,De uitspraken die ik doe over maart zijn allemaal leuterkoek. We zien het dan wel.''

De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU gaven vorige maand hun collega's van Landbouw de ruimte om eventueel de grens van de huidige landbouwuitgaven te overschrijden. Nederland wil dat tot 2006 de landbouwuitgaven van de EU niet boven de huidige 40,8 miljard euro plus inflatie uitkomen. Minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) kondigde toen aan dat de EU-ministers van Financiën de touwen van hun landbouwcollega's strakker zouden aanhalen. Maar minister Zalm concludeerde gisteren dat dit niet gelukt is. Een van de problemen bleek dat de ministers van Financiën drie totaal verschillende betekenissen hechten aan het beperken van de landbouwbegroting tot 40,8 miljard per jaar.

Zalm zei dat een geleidelijke verlaging van steun aan boeren, zoals Frankrijk dat heeft voorgesteld, hem als econoom en als liberaal aanspreekt. Hij zei er tegenstander van te zijn dat ,,ondernemers permanent in de bijstand'' zitten. Volgens hem is er geen reden om de landbouw anders te behandelen dan de scheepsbouw of de kolenmijnen. Hij zei dat vrije concurrentie de landbouw alleen maar ten goede kan komen.

De Duitse minister van Financiën Lafontaine presenteerde als voorzitter zijn collega's gisteren een reeks voorlopige conclusies over de uiteenlopende standpunten in de EU-lidstaten over de langetermijnfinanciering van de EU. Daarop volgde een kettingreactie waarbij iedereen niet anders deed dan zijn reeds bekende standpunten herhalen, vertelde de Franse minister Strauss-Kahn. Van onderhandelingen was geen sprake. Dat betekent dat de ministers van Financiën weinig voorbereidend werk hebben kunnen doen voor de informele top van regeringsleiders van de EU op 26 februari in de buurt van Bonn.

De Duitse bondskanselier Schröder wil die top gebruiken om de druk op de EU-lidstaten te verhogen om in maart tot overeenstemming te komen. Behalve over de landbouw zijn er ook grote meningsverschillen over de structuurfondsen en over de verdeling van de financiële lasten onder de lidstaten. Veel landen zijn voorstander van een stabilisering van de EU-uitgaven tot 2006, hoewel er ook voor dit begrip verschillende definities worden gehanteerd.

Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid dateert van 1962 en is sindsdien voortdurend aangepast en hervormd. In eerste instatie was het beleid bedoeld om tot een stabiele voedselvoorziening te komen en rust te bereiken op de `woelige' landbouwmarkten. Die doelstellingen waren begin jaren tachtig bereikt. Het schrikbeeld van voedseltekorten was verdwenen, terwijl de inkomens van boeren min of meer waren gegarandeerd. Een verdergaande hervorming is nu noodzakelijk met het oog op de toetreding van een aantal Midden- en Oost-Europese landen tot de Unie, die begin volgende eeuw haar beslag moet krijgen. Ook een nieuwe onderhandelingsronde, die eind '99 begint, dwingt de Unie de subsidies te verminderen.