Vera Mann wonder van raffinement

Toen het Amerikaanse successtuk Twee op de wip in juni 1959 voor het eerst in Nederland werd gespeeld, door Andrea Domburg en Guus Hermus bij het Rotterdams Toneel, stond volgens de kritieken al meteen vast dat William Gibson geen meesterwerk had geschreven, maar wel een hoogst vakkundige tekst voor komediespelers die graag alle kanten van hun karakter laten zien. Een man en een vrouw die elkaar in rappe dialogen aantrekken en afstoten, en die niet zonder maar ook nauwelijks met elkaar kunnen leven – dankbaar materiaal, kortom, en door de beperkte rolbezetting (één actrice, één acteur) ook niet al te duur.

Het keerde dan ook op gezette tijden terug op het repertoire: met Willeke Alberti en Jeroen Krabbé in de jaren zeventig en met Pleuni Touw en Hugo Metsers in de jaren tachtig. Bovendien werd het verfilmd met Shirley MacLaine en Robert Mitchum (Two for the seesaw, 1962). En nu wordt het in Nederland opnieuw uitgebracht door de eigen productiemaatschappij van de voormalige soapacteur Rick Engelkes. Maar met één verschil: het langzamerhand toch wel wat omslachtig geworden stuk is in de nieuwe vertaling van Coot van Doesburgh vaardig ontdaan van de oude omhaal van woorden en danig versneld. Het komt nu veel sneller tot de kern, al is die kern onveranderd gebleven.

Zelf speelt Engelkes de rol van de advocaat die een nieuwe vriendin het hof tracht te maken, terwijl zijn hoofd nog vol is van zijn vorige vrouw. Dat maakt hem tot een kopschuw type met slappe smoesjes, pathetische uitbarstingen (,,ik sta namelijk op een kruispunt in m'n leven en de richting hangt van jou af!'') en nogal huilerige momenten van zelfmedelijden. Het is en blijft een lastige rol, waarin Engelkes met een beperkt arsenaal aan maniertjes een houding zoekt en zelden vindt. Telkens harkt hij ijdel met de linkerhand door het haar en legt die daarna koket op zijn heup. Hij speelt, kortom, op charme, met als enig gevolg dat de man er steeds onuitstaanbaarder van wordt.

Tegenover hem is de vooral als musicalvedette bekende Vera Mann echter een wonder van comedy-raffinement. Niet alleen door haar tekst, maar vooral ook door de veelzijdige, vanzelfsprekende allure van haar spel laat ze Engelkes alle hoeken van de kamer zien. Terecht heeft regisseur Dick Hauser haar zelfs een solo gegeven: ze blèrt, danst en kroelt mee met Livin' without you op de geluidsband, terwijl ze de tafel dekt voor een tweepersoonsetentje. Met zulke ingrediënten heeft Hauser de handeling nadrukkelijk naar de jaren negentig getrokken. Maar dat lukt maar half, want slechts één van de twee acteurs blijkt er raad mee te weten.

Voorstelling: Twee op de wip, van William Gibson, door REP Productions. Spelers: Vera Mann en Rick Engelkes. Regie: Dick Hauser. Gezien: 6/2 Stadsschouwburg, Haarlem. Tournee t/m 30/5. Inl. (0900) 9203.