Schot

We moeten nu scherp kijken. In de rechter uniformkraag, naast de generaalsster, zien we een gaatje. Een paar millimeter. Dat was het begin. De rest van het uniform zit vol bloedvlekken. Scheuren in het voorfront en de mouwen getuigen van de paniek van de artsen, van het redden wat er nog te redden valt.

Het ligt allemaal in een vitrine van het Militair Museum, naast de auto waarin de Habsburgse troonopvolger Franz Ferdinand en zijn vrouw Sophie zaten toen ze hun legendarische tocht door Sarajevo maakten, een blikkerig geval met het gezicht van de Oude Schicht, maar dan veel langer. De voormalige Ottomaanse provincie Bosnië-Herzegovina was nog geen zes jaar eerder botweg geannexeerd als cadeautje aan de jubilerende keizer. De Servische nationalisten waren razend, Wener cartoonisten schreven `Serbiën muss Sterbiën', en in die situatie hielden de Oostenrijkers in Bosnië grote troepenmanoeuvres onder leiding van Franz Ferdinand. De Servische terreurgroep Vereniging of Dood probeerde het in Sarajevo eerst met een bom, en toen dat niet gelukt was stuitte de jonge activist Gavrillo Princip (19) bij toeval toch nog op het vorstenpaar. Aan het kogelgat in de flank van de auto is duidelijk te zien dat Princip maar wat schoot, alleen vloog de kogel door en trof Sophie dodelijk in het onderlichaam. Even toevallig raakte, aldus de lijkschouwer, de tweede kogel Franz Ferdinand precies in de halsslagader. Twee millimeter naar links of rechts zou nooit de dood veroorzaakt hebben. Princip kon helemaal niet schieten, heel Sarajevo was toeval en nog eens toeval – en toch.