HET PURE PARLEMENTAIRE GENOT VAN DE OUD-BEWINDSMAN...

In telefoontjes over De Bijlmer, El Al en de veiligheidsrelatie met Israel heeft hij niet zo'n trek. Maar voor een gesprek over zijn huidige werk is de oud-minister van Defensie altijd in.

Dr.ir. J.J.C. Voorhoeve, Tweede-Kamerlid voor de VVD, is namelijk een gelukkig mens sinds hij geen minister meer is, maar gewoon Tweede-Kamerlid. Het gemak van de dienstauto mist hij geen seconde. ,,Die is alleen handig als je een werkweek van honderd uur maakt zoals in mijn vorige baan.'' Het afscheid van een gewillig dienstapparaat leidt evenmin tot verdriet. ,,Mij staan hier een persoonlijk medewerker en drie beleidsmedewerkers ter beschikking.'' Zelfs het verloren prestige van het ministerschap doet de coördinator `buitenlandblok' geen pijn. ,,Het grote voordeel is dat een Kamerlid over een veel grotere beleidsvrijheid beschikt. Nee, ik heb het hier zeer naar mijn zin.''

Ministers die parlementariër worden, of opnieuw parlementariër worden, zoals in het geval van Voorhoeve. Het waren er na de laatste Tweede-Kamerverkiezingen zeven: vier bij de VVD (Hans Dijkstal, Joris Voorhoeve, Erica Terpstra en Michiel Patijn), drie bij de PvdA (Ad Melkert, Margreeth de Boer en Anneke van Dok), en nul bij D66. Daar opteren oud-bewindslieden als Winnie Sorgdrager en Jacob Kohnstamm voor een plek in de Eerste Kamer, die volgende maand nieuw wordt gekozen.

Sommige van de oud-bewindslieden die toch weer voor de Tweede Kamer kozen, ruilden het ene prestige in voor het andere. Dijkstal werd politiek leider van de VVD. Melkert loopt zich vrijwel dagelijks warm voor het leiderschap van de PvdA. ,,En als het lijsttrekkerschap van het CDA eerder vrijkomt, schrijft Adje zich gewoon daarvoor in'', schateren fractiegenoten over Melkerts tomeloze ambitie. En Margreeth de Boer, oud-minister van VROM, mag als voorzitter van de vaste Kamercommissie van Buitenlandse Zaken tegenwoordig veel reizen en ambassadeurs ontvangen.

De rest van de oud-ministers en staatssecretarissen wordt echter al snel het mikpunt van meewarigheid, zoals Voorhoeve. Journalisten maken grapjes als ze tijdens de lunch de tragische held van Srebrenica fotokiekjes zien uitwisselen met oudere mannen. ,,Hé, daar heb je het verdwenen fotorolletje!'' En fractiemedewerkers maken grappen over plotseling solliciteergedrag.

Toch zou de democratie zuinig moeten zijn op haar oud-bewindslieden. Volksvertegenwoordigers staan als controleurs van de regering hoger dan ministers, toch....? Komend uit de keuken van Kok kunnen ze het als parlementaire controleurs de regering bovendien flink lastig maken. Ad Melkert, nog nawalmend van de geur van de macht, tracht dat vrijwel dagelijks te bewijzen.

Maar het gaat ook om praktische tips. Zo vertelt bijvoorbeeld Patijn, topambtenaar voordat hij staatssecretaris van Europese Zaken werd: ,,Ik zeg wel eens tegen een collega in de fractie die iets wil weten: bel gewoon het departement eens. Daar hoef je toch niet per se een schriftelijke of mondelinge vraag over te stellen?'' Hoewel Patijn zeer tevreden is over het niveau van de Kamerleden, moeten ze tevens oppassen zich niet te veel schuldig te maken aan detaillisme of ,,micro-management'', zoals Patijn het noemt.