`Driekwart van de oplossing is klaar'

In het Franse Rambouillet zijn dit weekeinde de onderhandelingen begonnen over een vredesregeling voor Kosovo. De Servische en de Albanese delegatie veroordeelden gisteren gezamenlijk de bomaanslag van zaterdagavond in de Kosovaarse hoofdstad Priština.

Serviërs en Albanese Kosovaren hebben ieder hun eigen verdieping in het veertiende eeuwse kasteel van Rambouillet, het zomerverblijf van de Franse president net buiten Parijs waar zij afgelopen weekeinde hun intrek namen. Als onderhandelingsruimte was eigenlijk de Marmeren Zaal voorzien, een met roze en grijs marmer uit de Languedoc gedecoreerde ruimte in het `neutrale deel' van het kasteel. Maar de Servische delegatie liet zaterdag nog eens weten niet met de ,,terroristen'' van het Kosovaarse bevrijdingsleger UÇK aan één tafel te willen zitten. Daarom pendelen de drie bemiddelaars die de vredesonderhandelingen tot een goed einde moeten leiden, vooralsnog heen en weer tussen de twee verdiepingen.

Over het verloop van de onderhandelingen achter gesloten deuren wordt weinig gezegd. ,,Er valt niet veel te melden eigenlijk'', verklaarde gisteravond de woordvoerder van de Amerikaanse onderhandelaar Christopher Hill. ,,Ze hebben ontmoetingen, ze werken.'' In een opmerkelijke, eerste gezamenlijke verklaring veroordeelden de Servische en de Albanese delegatie gisteren een bomaanslag van zaterdagavond in Priština, die plaatshad vlak na de openingsceremonie in Rambouillet. Bij de aanslag op een groentewinkel kwamen drie mensen om het leven, onder wie een jongen van tien.

De onderhandelingen in Rambouillet moeten binnen twee weken leiden tot een vredesakkoord voor Kosovo, zo heeft de internationale contactgroep voor voormalig Joegoslavië voorgeschreven. De onderhandelaars zullen het zwaar bewaakte kasteel van Rambouillet zelfs niet verlaten om te gaan eten. De maaltijden worden bezorgd door een plaatselijk restaurant. ,,Geen vijf-sterren eten, maar ze zijn dan ook gekomen om te werken'', aldus een Franse functionaris. Ook tijdens de maaltijden zitten de delegaties niet aan één tafel. ,,Het is goed dat ze er zijn, maar het is allemaal wel heel delicaat'', verzuchtte zaterdagavond een medewerker van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, nadat de besprekingen met ruim drie uur vertraging waren begonnen. ,,Zelfs de volgorde van binnenkomst lag gevoelig.''

Het was al een hele stap dat de dertien Servische en zestien Albanese delegatieleden zaterdagavond samen de openingsceremonie bijwoonden in een met gobelins en kroonluchters verluchte zaal van het kasteel. De leden van de delegaties keken ernstig en nauwelijks naar elkaar. Hoewel oorspronkelijk niet voorzien, was ook president Chirac naar Rambouillet afgereisd om beide partijen te doordringen van de zware verantwoordelijkheid die op hun schouders rust. ,,Laat de krachten van het leven het winnen van de krachten van de dood'', moedigde Chirac hen aan. ,,We willen vrede op ons continent.'' Vervolgens werden ze toegesproken door de twee voorzitters van de onderhandelingen: de Franse minister van Buitenlandse Zaken Védrine en zijn Britse collega Cook. Daarna ontmoetten de twee delegaties, inmiddels weer gescheiden, de Amerikaanse, Russische en Oostenrijkse bemiddelaar. Cook en Védrine stonden intussen samen de pers te woord en gaven beurtelings, in iets andere bewoording, antwoord op dezelfde vragen. ,,Er zijn veel problemen'', antwoordde Védrine op een vraag over verdeeldheid aan Albanese zijde. ,,Niemand zegt dat het makkelijk en zonder problemen zal zijn'', vulde Cook aan.

Na de verkennende gesprekken van zaterdag hadden gisteren de eerste onderhandelingen plaats. Beide partijen kregen een ontwerp-vredesplan voorgelegd van de internationale contactgroep, dat voorziet in verregaande autonomie voor Kosovo voor een interimperiode van drie jaar. Volgens een Westerse functionaris zouden beide partijen de algemene principes van het ontwerpplan hebben goedgekeurd. ,,Een goede stap vooruit. Maar de problemen schuilen in de details.'' Het zou betekenen dat de Albanese delegatie (inclusief het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK) de eis van een onafhankelijk Kosovo heeft opgeschort, maar rechtstreekse bevestiging van de Albenese delegatie kwam er niet. ,,Driekwart van de oplossing is klaar, nu nog de overige 25 procent'', zei Cook zaterdag. Het is volgens hem nog te vroeg om te zeggen of over drie jaar, als de overgangsregeling afloopt, een tweede `Rambouillet' moet plaatshebben. ,,Maar ook dan zal sprake zijn van internationale betrokkenheid.''

Tot zaterdagmiddag was onzeker of de vredesbesprekingen in Rambouillet zouden doorgaan, omdat de Servische autoriteiten de benodigde papieren weigerden voor de onderhandelaars van het UÇK. Na zware diplomatieke druk van vooral Frankrijk mochten ze toch vertrekken. Tijdens de uren van vertraging maakten Védrine en Cook in Rambouillet een wandeling door de kasteeltuin en door het Franse stadje. De Serviërs kwamen pas 's middags aan uit Parijs, de Kosovaren arriveerden rechtstreeks uit Priština waar een extra snel Frans vliegtuig hen had opgehaald. ,,Voorzien was dat ze met een C130-vrachtvliegtuig zouden worden vervoerd, maar dat zou te lang duren'', verklaarde een Franse functionaris.

Rambouillet, een slaperig stadje met 25.000 inwoners, was zaterdag ontregeld door de start van de vredesonderhandelingen. Overal liepen agenten en werden ME-ers uit busjes geladen. De hoofdstraat, de Rue du Général de Gaulle, was afgezet voor verkeer en de twee zaterdagse markten waren verplaatst naar het Place du Rondeau - uit veiligheidsoverwegingen, zo lieten de autoriteiten via affiches weten. Een honderdtal Kosovaren demonstreerde buiten de hekken van het kasteel. Zwaaiend met rode vlaggen scandeerden ze ,,Miloševic, moordenaar'' en ,,UÇK, UÇK''. Een van hen droeg een bord met `Independance Day for Kosova'. Achter hun witte wijn en Pastis keken de klanten van café Le Nelson gelaten toe. ,,Wat betekent dat eigenlijk, UÇK'', bromde een oudere man.

De Rambolitains zijn wel het een en ander gewoon. Het presidentiële kasteel is geregeld toneel van internationale ontmoetingen. In dit kasteel, waar in 1547 de grote Renaissancekonming Frans I stierf, organiseerde in 1975 president Valéry Giscard d'Estaing er de eerste bijeenkomst van de zes meest geïndustrialiseerde landen (nu G7), in 1971 verbleef Sovjetleider Leonid Brezjnev hier tijdens zijn eerste bezoek aan Frankrijk en in de jaren zestig hadden er ontmoetingen plaats tussen de Duitse kanselier Konrad Adenauer en de Franse president Charles De Gaulle, die overigens in 1944 van hier uit het bevel gaf tot de aanval op de Duitse troepen in Parijs. De huidige president zien ze niet zo vaak in Rambouillet, zegt een plaatselijke agent. Hij meent wel te weten dat Chiracs echtgenote best vaker Parijs zou willen ruilen voor dit kasteel aan de rand van het bos met eiken en pijnbomen.

In de Rue du Général de Gaulle zag drogist Claude Chauvin zaterdag meer journalisten dan klanten in zijn winkel. Maar hem hoor je niet klagen. ,,De geschiedenis doet een beroep op Rambouillet'', zegt hij plechtig. ,,Vrede heeft geen prijs.'' Maar toch, het is jammer dat de opening juist op een marktdag moest plaatshebben. ,,Een maandag zou beter zijn geweest, dan is mijn winkel toch dicht.''