Misschien moet ik weg uit de stad

Honderd mensen liepen er op de kijkdag rond, in een nieuw complex met 26 appartementen aan de Nieuwendijk en Sint Jacobsstraat. Het duurste appartement van 750.000 gulden was zo verkocht, evenals de meeste anderen. ,,Het gaat niet gek'', zegt J. Wedema van makelaarskantoor C. Hoen. De belangstelling voor de appartementen tussen de 420.000 gulden en ruim zeven ton is wel groot, moet hij erkennen. Het kantoor verwacht alle appartementen deze week te verkopen. Wie wil parkeren moet nog eens 950 gulden per maand betalen voor een plek in de parkeergarage De Kolk.

De huizenmarkt in Amsterdam is oververhit. Makelaars nemen geen zoekopdrachten meer aan, het zoeken naar een huis duurt al gauw langer dan een jaar, wie een kans wil maken moet binnen een half uur op de fax van zijn makelaar reageren en verkopers organiseren hun eigen `veiling'. De gemiddelde prijs van een huis in de hoofdstad lag in 1998 op 377.000, 19 procent meer dan in 1997. Landelijk stegen de prijzen met tien procent.

Een 35-jarige bankmedewerkster is nog niet ,,desperate''. Na een half jaar zoeken heeft ze weliswaar nog niets gezien wat in de buurt van haar wensen en haar budget komt, maar ze denkt toch wel met een paar maanden succes te hebben. ,,Ik heb nog altijd geluk gehad met het vinden van woningen'', zegt ze optimistisch. Ze wil toch op zijn minst een driekamerwoning in de Pijp of Zuid voor circa drie ton. Maar af en toe bekruipt haar het gevoel dat het toch niet gaat lukken. ,,Misschien moet ik weg uit Amsterdam.''

Voorzitter J. Boerman van de Makelaarsvereniging Amsterdam voorspelt dat het moeilijk wordt voor haar. Alleenstaande starters op de Amsterdamse woningmarkt noemt hij ,,een bedreigde diersoort die beschermd zou moeten worden''. Door de enorme prijsstijgingen is het volgens hem voor normaal verdienende starters bijna onmogelijk geworden om te slagen op de woningmarkt. Voor wie al een huis heeft en iets nieuws wil kopen, heeft de stijging niet veel invloed. ,,De zak met geld wordt gewoon doorgegeven''. Maar de starters moeten een enorm bedrag ophoesten. De overkoepelende vereniging voor makelaars NVM constateerde onlangs ook dat alleen huishoudens met dubbele inkomens kunnen slagen op de Amsterdamse woningmarkt. Boerman zegt geen oplossingen te weten. Ruimte om volop bij te bouwen is er niet in Amsterdam. ,,Mijn enige devies aan starters is: ga keihard sparen. Zorg dat je zakgeld krijgt om mee te kunnen doen.''

In Amsterdam wordt bij woningen doorgaans over vierkante meter prijzen gesproken. Zo gelden volgens cijfers van de gemeente in Zuidoost (Bijlmer) prijzen van 2.000 gulden per vierkante meter, in De Pijp gaat het om meer dan het dubbele en in de binnenstad en Zuid gelden prijzen vanaf 6.000 gulden per vierkante meter. Tienduizend gulden is ook al geen uitzondering meer.

Het gebied dat echt populair is, heeft zich de laatste vijf jaar uitgebreid van de binnenstad en Zuid naar de Pijp en de Rivierenbuurt, evenals de nieuwbouw van het KNSM/Java-eiland en Nieuw Sloten. Volgens de Amsterdamse wethouder D. Stadig is de Baarsjes de volgende buurt die aantrekkelijk wordt. ,,Dat wordt de nieuwe Pijp'', heeft hij wel eens gezegd. Makelaars zien dat nog niet zo, omdat de Baarsjes te weinig grote woningen heeft en nog te veel veiligheidsproblemen.

Het einde van de druk op de woningmarkt is niet in zicht, zegt Boerman. De vraag naar huizen zal met het groeien van de werkgelegenheid in Amsterdam en het dichtslibben van de aanvoerwegen blijven stijgen, verwacht hij. Amsterdam heeft volgens hem historisch gezien een veel te laag eigenwoningbezit: namelijk twaalf procent van de 360.000 eenheden. ,,Dat legt een enorme druk op de markt. De spoeling is te dun.'' Daarbij lukt het Amsterdam ook nog eens niet te voldoen aan woningbouwproductie van vijfduizend woningen per jaar.

Het inschrijvingssysteem, waarbij de kandidaat-kopers schriftelijk mogen bieden, wordt door velen verfoeid. Wie het huis niet heeft gekregen, blijft vaak met het gevoel achter dat de verkoop niet openlijk en eerlijk is verlopen. Boerman: ,,Het zorgt voor teleurstelling bij degene die het huis mislopen, maar verkopers zijn tevreden. En als ik een verkoper vertegenwoordig probeer ik voor hem de maximale prijs te krijgen. Daarvoor ben ik ingehuurd.'' Toch heeft de Makelaarvereniging Amsterdam afgelopen jaar getracht de inschrijving te structuren en doorzichtiger te maken met een standaardformulier.

Maar verkopers gebruiken het instrument inmiddels zelf ook in toenemende mate. Zonder de hulp van de makelaar, want dan hoeven ze niet de circa twee procent van de opbrengst af te dragen en de vraag is toch groot genoeg. Dat leidt volgens Boerman tot ongelukken en juridische problemen. ,,Een leek weet niet wanneer hij aan een aanbod vast zit. Of wat doet hij als na de sluitingstermijn nog een hoogste bod binnenkomt? Het valt vaak enorm tegen hoeveel werk het is. En honderd man op een zaterdag over de vloer is ook geen pretje.''