Mandela: `overgang was een wonder'

De Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela heeft gisteren bij de opening van het nieuwe parlementaire jaar hulde gebracht aan zijn eigen regering voor het ,,wonder'' van de politieke overgang. Mandela gaf hoog op van de onder zijn leiding bereikte sociaal-economische veranderingen. Maar oppositiepartijen waren minder te spreken en wezen op de aanhoudend hoge werkloosheid en criminaliteit in Zuid-Afrika.

Mandela zelf haalde in zijn rede fel uit naar ,,terroristen'' in Kaapstad, die de ,,democratie ontregelen''. De president waarschuwde dat de golf van politiek-religieus-crimineel geweld die de Kaap de laatste maanden teistert ,,een rechtse contra-revolutie tegen het nieuwe Zuid-Afrika'' kan uitlokken.

Het was de laatste maal dat Mandela (80) een regeringsverklaring uitsprak; na de parlementsverkiezingen van dit jaar treedt hij af. De president noemde in de geschreven versie van zijn rede de periode waarin de verkiezingen zullen worden gehouden: tussen 18 en 27 mei. In de feitelijke toespraak liet hij deze passage achterwege in verband met een rechtszaak die de Nationale Partij (tegenwoordig Nieuwe Nationale Partij geheten - NNP) heeft aangespannen wegens vermeende onregelmatigheden bij de registratie van kiezers. Maar in parlementaire kringen wordt algemeen aangenomen dat de verkiezingen inderdaad medio mei plaatshebben.

Mandela gaf in zijn lange rede een uitvoerige opsomming van de ,,nationale scorekaart'' van de coalitieregering van zijn eigen ANC en de Inkatha-partij tijdens vijf jaar bestuur. Het percentage huizen met waterleiding steeg van 70 naar 80, het aandeel van de woningen met electriciteitsaansluitingen ging omhoog van 40 naar 63 procent. 35 procent van de huizen beschikt nu over telefoon, tegenover 25 procent in 1994. De president gaf daarentegen toe dat Zuid-Afrika op economisch gebied in zwaar weer terecht is gekomen. De groei valt tegen en het scheppen van banen stagneert. Mandela zei dat er ,,hoop'' was, maar liet op dit gebied het noodzakelijke cijferwerk achterwege.

Dat karwei klaarde de oppositionele Democratische Partij voor de president. DP-leider Tony Leon zei dat sinds het aantreden van Mandela 500.000 banen verloren zijn gegaan. Leon kritiseerde de regering ook op het terrein van criminaliteitsbestrijding. Sinds 1994 is de misdaad in Zuid-Afrika in alle categorieën scherp gestegen en het beleid schiet hopeloos tekort, aldus Leon.

Het gezaghebbende weekblad Finance Week lanceerde in haar editie van gisteren een zware aanval op `Madiba'. Onder de titel `Wat Mandela had moeten zeggen' schrijft het blad genoeg te hebben van de ,,platitudes over wat het ANC allemaal heeft bereikt''. Mandela zou moeten uitstijgen boven zijn partij en de vele tekortkomingen van de regering moeten toegeven, aldus Finance Week.